C. Sallustius Crispus, Bellum Catilinae 7.5–7
Sallust praises the men of the early republic, for whom no hardship, terrain, or armed enemy was too great — virtue had conquered all; each man raced to strike the enemy first, scale the wall, and be seen doing it, counting glory and good reputation as true wealth, generous with money but hungry for honest renown. Sallust notes he could cite many examples of Roman victories against overwhelming odds, but declines to digress from his main subject.
Tier 1
Itaque nullus labor erat insolitus (unusual) talibus viris Romanis, et nullus locus erat acer aut arduus talibus viris, et nullus armatus hostis erat formidulosus talibus viris: virtus virorum fuerat dominus omnium.
Sed inter Romanos ipsos erat maximum certamen gloriae: omnis vir se properabat (was hurrying himself up) hostem pugnare, murum ascendere, et spectari dum is tale factum faceret.
Romani putabant eas divitias esse eam bonam famam et magnam nobilitatem. Romani volebant laudem et liberales erant pecuniae, volebant gloriam ingentem et divitias nobiles.
Ego possum memorare in quibus locis populus Romanus, paucis militibus, maximum numerum hostium vicerint. Ego possum memorare urbes quas Romani pugnando ceperint, sed ea res me nimis longe traheret ab hac fabula.
Tier 2
Igitur talibus viris non (ullus) labor (erat) insolitus, non ullus locus asper aut arduus erat, non (ullus) armatus hostis formidulosus: virtus domuerat omnia.
Sed inter ipsos maximum certamen erat gloriae: quisque properabat se hostem ferire, murum ascendere, conspici dum tale facinus faceret.
Putabant eas divitias, eam bonam famam magnamque nobilitatem. Avidi laudis, erant liberales pecuniae, volebant gloriam ingentem, divitias honestas.
Possum memorare, in quibus locis, populus Romanus fuderit maximas copias hostium parva manu, (urbes) quas, munitas natura urbis, pugnando ceperit, ni ea res nos traheret longius ab incepto.
Segmented Reader
Igitur
talibus viris
non labor insolitus,
non locus ullus asper
aut arduus erat,
non armatus hostis formidulosus:
virtus omnia domuerat.
Sed gloriae
maxumum certamen inter ipsos erat:
se quisque
hostem ferire,
murum ascendere,
conspici,
dum tale facinus faceret,
properabat.
Eas divitias,
eam bonam famam magnamque nobilitatem
putabant.
Laudis avidi,
pecuniae liberales erant,
gloriam ingentem,
divitias honestas volebant.
Memorare possum,
quibus in locis
maxumas hostium copias
populus Romanus parva manu fuderit,
quas urbis natura munitas pugnando ceperit,
ni ea res longius nos ab incepto traheret.
Liber Ipse
Igitur talibus viris non labor insolitus, non locus ullus asper aut arduus erat, non armatus hostis formidulosus: virtus omnia domuerat. Sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat: se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret, properabat. Eas divitias, eam bonam famam magnamque nobilitatem putabant. Laudis avidi, pecuniae liberales erant, gloriam ingentem, divitias honestas volebant. Memorare possum, quibus in locis maxumas hostium copias populus Romanus parva manu fuderit, quas urbis natura munitas pugnando ceperit, ni ea res longius nos ab incepto traheret.
Written by Robert Amstutz