Cum Mucius castra intravit, se occultavit prope tribunal regium in turba plena.

eo tempore milites pecuniam accipiebant et scriba cum rege sedebat gerens vestimenta similia, multa agebat et milites ad scribam adibant,

itaque Mucius non volebat rogare uter Porsenna esset, quia Mucius volebat se occultum remanere,

fortuna traxit factum, Mucius scribam pro rege caedit.

deinde Mucius viam sibi fecerat cruento gladio per turbam timidam,

quamquam viri regis Mucium ceperunt et ad tribunal retraxerunt, et quamquam Mucius sine amicis erat, Mucius non timidus erat.

etiam inter tantum periculum, Mucius non metuit, sed necesse fuit Etruscis Mucium metuere, "Romanus sum," inquit Mucius, "civis;

Romani me Gaium Mucium vocant. ego ut hostis volui hostem occidere, et tam paratus sum mori quam hostem occidere; et facere et obdurare fortia est Romanum.

nec ego solus habui hos animos in te; post me est linea longa virorum qui gloriam te occidentis volunt.

si tibi placet, para te in hanc difficultatem, ut pugnes omnes horas pro capite tuo. habeas gladium et hostem in domo tua.

iuventus Romana ferimus hoc bellum tibi. in futuro, timueris nullam lineam militum, nullum pugnam inter exercitus; unus post unum, singuli te unum petemus."

ubi eo venit, constitit prope tribunal regium in confertissima turba.

ibi cum forte stipendium militibus daretur et scriba sedens cum rege, fere pari ornatu, multa ageret eumque milites volgo adirent,

(Mucius) timens sciscitari uter Porsenna esset, ne ignorando regem quis esset semet ipse aperiret,

quo temere fortuna facinus traxit, obtruncat scribam pro rege.

inde qua ipse fecerat viam sibi per vadentem trepidam turbam cruento mucrone,

cum concursu facto ad clamorem satellites regii (Mucium) comprehensum retraxissent,

ante tribunal regis (Mucius) destitutus tum quoque inter tantas minas fortunae, metuendus magis quam metuens, "Romanus sum" inquit, "civis;

C. Mucium vocant. hostis volui hostem occidere, nec animi est minus ad mortem. quam fuit ad caedam; et facere et pati fortia est Romanum.

nec ego unus gessi hos animos in te; post me est longus ordo petentium idem decus.

si iuvat, proinde accingere in hoc discrimen, ut dimices in singulas horas capite tuo, habeas ferrum hostemque in vestibulo regiae.

iuventus Romana indicimus hoc bellum tibi. timueris nullam aciem, nullum proelium; res erit tibi uni cum singulis."

Ubi eo venit,

in confertissima turba

prope regium tribunal constitit.

Ibi cum stipendium militibus forte daretur

et scriba cum rege sedens

pari fere ornatu

multa ageret

eumque milites volgo adirent,

timens sciscitari uter Porsenna esset,

ne ignorando regem semet ipse aperiret quis esset,

quo temere traxit fortuna facinus,

scribam pro rege obtruncat.

Vadentem inde qua

per trepidam turbam

cruento mucrone sibi ipse fecerat viam,

cum concursu ad clamorem facto

comprehensum regii satellites retraxissent,

ante tribunal regis destitutus,

tum quoque inter tantas fortunae minas

metuendus magis quam metuens,

"Romanus sum" inquit, "civis;

C. Mucium vocant.

Hostis hostem occidere volui,

nec ad mortem minus animi est,

quam fuit ad caedem;

et facere et pati fortia Romanum est.

Nec unus in te ego hos animos gessi;

longus post me ordo est

idem petentium decus.

Proinde in hoc discrimen, si iuvat, accingere,

ut in singulas horas capite dimices tuo,

ferrum hostemque in vestibulo habeas regiae.

Hoc tibi iuventus Romana indicimus bellum.

Nullam aciem,

nullum proelium timueris;

uni tibi et cum singulis res erit."

Ubi eo venit, in confertissima turba prope regium tribunal constitit. Ibi cum stipendium militibus forte daretur et scriba cum rege sedens pari fere ornatu multa ageret eumque milites volgo adirent, timens sciscitari uter Porsenna esset, ne ignorando regem semet ipse aperiret quis esset, quo temere traxit fortuna facinus, scribam pro rege obtruncat. Vadentem inde qua per trepidam turbam cruento mucrone sibi ipse fecerat viam, cum concursu ad clamorem facto comprehensum regii satellites retraxissent, ante tribunal regis destitutus, tum quoque inter tantas fortunae minas metuendus magis quam metuens, "Romanus sum" inquit, "civis; C. Mucium vocant. Hostis hostem occidere volui, nec ad mortem minus animi est, quam fuit ad caedem; et facere et pati fortia Romanum est. Nec unus in te ego hos animos gessi; longus post me ordo est idem petentium decus. Proinde in hoc discrimen, si iuvat, accingere, ut in singulas horas capite dimices tuo, ferrum hostemque in vestibulo habeas regiae. Hoc tibi iuventus Romana indicimus bellum. Nullam aciem, nullum proelium timueris; uni tibi et cum singulis res erit."