Titus Livius, Ab Urbe Condita [2.10.1-6]
Livy describes the beginning of the Etruscan attack on Rome, and how there only seemed one way into the Palatine, a bridge, which a single man saw right to defend while his colleagues work to destroy it. The beginning of the story of Horatius Cocles.
Tier 1
cum hostes adessent, omnes ex agris in urbem eunt; protegunt urbem custodibus.
alia videbantur tuta muris, alia videbantur tuta quia Tiberis erat inter se et hostes:
Pons Sublicius paene dedit viam hostibus, sed unus vir, Horatius Cocles, aderat;
illo die fortuna Romae habuit eum qui urbem defendit.
Horatius Cocles, qui fore in statione pontis erat cum vidisset Ianiculum captum impetu atque vidisset hostes ad urbem currere,
et vidisset turbam perterritam suorum relinquere arma et ordines, Horatius Cocles quemque virum timidum admonebat
Horatius Cocles quemque virum obstabat et dicebat eos in urbem sine custodibus frustra fugere,
Horatius dicebat si pontem ut viam hostibus reliquissent, plus hostium in urbem quam in Ianiculo futurum esse.
itaque monebat ut pontem rumpant ferro, igni, quacumque possint:
dicebat se defensurum contra impetum hostium, quantum posset uno viro.
adit in primam partem pontis, Horatius Cocles erat notus quia is hostes expectabat inter omnes viros qui terga sua ad pugnam vertebant,
hostes videbant Horatium Coclitem ineundum ad proelium armis, preparatum pugnare manu contra manum, et audacia eius hostes obstupefecit.
Tier 2
cum hostes adessent, quisque pro se demigrant in urbem ex agris; urbem ipsam praesidiis saepiunt.
alia videbantur tuta muris, alia (videbantur tuta) Tiberio obiecto:
Pons Sublicius paene dedit iter hostibus, ni unus vir fuisset, Horatius Cocles;
illo die fortuna urbis Romanae habuit id munimentum.
qui forte positus in statione pontis cum Ianiculum captum repentino impetu atque inde citatos hostes decurrere vidisset
trepidamque turbam suorum relinquere arma ordinesque, reprehensans singulos,
obsistens obtestansque testabatur fidem deum et hominum nequiquam eos fugere praesidio deserto;
si reliquissent transitum ponte a tergo, plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo iam fore.
itaque monere, praedicere ut pontem interrumpant ferro, igni, quacumque vi possint:
se excepturum impetum hostium, quantum posset obsisti corpore uno.
inde vadit in primum aditum pontis, insignisque obversis inter terga conspecta cedentium pugna,
(insignis) comminus ineundum ad proelium armis, obstupefecit hostes ipso miraculo audaciae.
Segmented Reader
Cum hostes adessent,
pro se quisque
in urbem ex agris
demigrant;
urbem ipsam saepiunt praesidiis.
Alia muris,
alia Tiberi obiecto
videbantur tuta:
Pons Sublicius iter paene hostibus dedit,
ni unus vir fuisset,
Horatius Cocles;
id munimentum illo die
fortuna urbis Romanae habuit.
Qui positus forte in statione pontis
cum captum repentino impetu Ianiculum
atque inde citatos decurrere hostes
vidisset
trepidamque turbam suorum
arma ordinesque relinquere,
reprehensans singulos,
obsistens obtestansque
deum et hominum fidem testabatur
nequiquam deserto praesidio eos fugere;
si transitum ponte a tergo reliquissent,
iam plus hostium in Palatio Capitolioque
quam in Ianiculo fore.
Itaque monere,
praedicere ut pontem ferro,
igni, quacumque vi possint,
interrumpant:
se impetum hostium,
quantum corpore uno posset obsisti,
excepturum.
Vadit inde in primum aditum pontis,
insignisque
inter conspecta cedentium pugna terga obversis
comminus ad ineundum proelium armis,
ipso miraculo audaciae obstupefecit hostes.
Tier 3 - Liber Ipse
Cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant; urbem ipsam saepiunt praesidiis. Alia muris, alia Tiberi obiecto videbantur tuta: Pons Sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus vir fuisset, Horatius Cocles; id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit. Qui positus forte in statione pontis cum captum repentino impetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes vidisset trepidamque turbam suorum arma ordinesque relinquere, reprehensans singulos, obsistens obtestansque deum et hominum fidem testabatur nequiquam deserto praesidio eos fugere; si transitum ponte a tergo reliquissent, iam plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo fore. Itaque monere, praedicere ut pontem ferro, igni, quacumque vi possint, interrumpant: se impetum hostium, quantum corpore uno posset obsisti, excepturum. Vadit inde in primum aditum pontis, insignisque inter conspecta cedentium pugna terga obversis comminus ad ineundum proelium armis, ipso miraculo audaciae obstupefecit hostes.
Written by Robert Amstutz