C. Plinius Caecilius Secundus, Epistulae 7.27
Plīnius writes to his friend Sūra about ghosts and asks whether they are real or imagined. He recounts three stories: an apparition that foretold the career and death of Curtius Rūfus, a haunted house in Athens investigated by the philosopher Athēnodōrus, and a strange incident in his own household during the reign of Domitiānus.
Tier 1
C. PLĪNIUS SURAE SUŌ S.
Sūra, nunc ōtium habēmus. tibi docendī, mihi discendī tempus est. itaque tē rogō: suntne phantasmata [imāginēs mortuōrum] vēra? habentne propriam figūram et vim? an falsa sunt, et ex metū nostrō imāginem accipiunt?
I. Curtius Rūfus
ego crēdō: phantasmata vēra sunt. cūr? haec narrābō.
ōlim Curtius Rūfus pauper et ignōtus erat. comes erat eius quī Āfricam regēbat. ūnā diē in porticū ambulābat. subitō mulier magna et pulchra eī appāruit, maior quam fēmina hūmāna. Curtius perterritus est. illa dīxit: "ego sum praenūntia futūrōrum tuōrum. ībis Rōmam. honōrēs magnōs gerēs. deinde cum summō imperiō in Āfricam revertēris. ibi moriēris."
omnia facta sunt ut illa dīxerat. posteā Curtius nāve Carthāginem nāvigābat. eadem fēmina eī in lītore appāruit. mox Curtius morbō afflīctus est. ipse cōgitāvit: "moriar." spem salūtis prōiēcit, quamquam cēterī nōn dēspērābant.
II. Domus Athēniēnsis
nunc aliud narrābō, magis terribile.
Athēnīs domus magna erat, sed famam malam habēbat. noctū sonus ferrī audiēbātur, et strepitus vinculōrum. prīmō longē, deinde prope. mox spectrum appārēbat: senex macer et sordidus erat, longam barbam habēbat, et capillī horrēbant. vincula in manibus et in pedibus gerēbat et quatiēbat.
propter hoc incolae noctū dormīre nōn poterant. multī aegrī factī sunt et mortuī sunt. etiam interdiū imāgō ante oculōs manēbat. timor ipse timōrem augēbat. itaque domus dēserta est. nēmō eam emere aut condūcere volēbat.
tum philosophus Athēnodōrus Athēnās vēnit. titulum lēgit: domus vēnālis erat. pretium parvum erat. hoc eī suspectum fuit. omnia dē domō quaesīvit et cognōvit. tamen domum condūxit, immō libentius!
vesperī in prīmā parte domūs sēdit. tabulam et stilum et lūmen postulāvit. servōs suōs in interiōrem partem domūs mīsit. ipse scrībere coepit. nōn timēre voluit; ideō scrīpsit.
initiō silentium erat. tum sonus ferrī vinculōrumque audītus est. Athēnodōrus oculōs nōn sustulit, stilum nōn dēposuit. animum firmāvit. fragor maior et maior factus est, iam prope līmen, iam intrā līmen. tum respexit.
vīdit spectrum, idem quod eī narrātum erat. spectrum digitō innuēbat: Athēnodōrum vocābat. Athēnodōrus manū respondit: "exspectā paulum." et iterum scrībēbat. spectrum catēnās suprā caput eius quatiēbat. Athēnodōrus iterum respexit. spectrum iterum innuēbat. tum surrēxit, lūmen sustulit, et secūtus est.
spectrum lentē ībat: vincula erant gravia. in āream domūs ībat. ibi subitō ēvānuit. Athēnodōrus sōlus erat. herbās et folia in eō locō posuit: hoc signum erat.
posterō diē ad magistrātūs iit et dīxit: "fodite illum locum!" magistrātūs locum fodērunt. ossa invēnērunt, vinculīs cīncta. corpus diū in terrā iacuerat et putruerat; sōla ossa et vincula remānserant. ossa pūblicē collēcta sunt et rītē sepulta sunt. posteā domus quiēta fuit. spectrum numquam rediit.
III. Capillī Abscīsī
haec aliī mihi narrāvērunt, et crēdō. nunc dē rēbus meīs narrābō.
lībertus meus, vir nōn indoctus, cum frātre minōre in eōdem lectō dormiēbat. nocte aliquis ad frātrem accessit; cultrōs habēbat et capillōs frātris abscīdit. ita frāter in somnō vīdit. ubi māne fuit, frāter circā caput tōnsus erat, et capillī abscīsī in terrā iacēbant.
paucīs diēbus post simile aliquid accidit. puer cum aliīs puerīs dormiēbat. per fenestrās (ita narrat) duo hominēs in tunicīs albīs intrāvērunt. capillōs puerī abscīdērunt et eādem viā recessērunt. māne puer quoque tōnsus erat, et capillī circā eum sparsī iacēbant.
quid significābant haec? nihil malī statim secūtum est, sed hoc tantum: Domitiānus, imperātor sub quō haec accidērunt, mē accūsāre volēbat. post mortem eius in scrīniō libellum invēnērunt: accūsātiō dē mē, ā Carō dēlātōre scrīpta. sed Domitiānus mox mortuus est. ego reus nōn fuī.
itaque nunc intellegō: capillī abscīsī signum fuērunt. Rōmānī, ubi reī erant, capillōs nōn tondēbant. capillōs longōs gerēbant. capillī abscīsī igitur hoc significābant: perīculum imminēbat, sed mihi nōn nocuit. ego reus nōn fuī.
haec sunt, Sūra, quae tē rogāre voluī. quid putās? suntne phantasmata vēra? diū et multum dē hāc rē cōgitā. tū in utramque partem disputāre potes; hoc sciō. sed rogō: ex alterā parte fortius dispūtā! dubitāre nōn iam volō. valē.
Tier 2
C. PLĪNIUS SURAE SUŌ S.
Sūra, nunc ōtium habēmus. tibi docendī, mihi discendī tempus est. itaque tē rogō: suntne phantasmata [imāginēs mortuōrum] vēra? habentne propriam figūram et vim? an falsa sunt, et ex metū nostrō imāginem accipiunt?
I. Curtius Rūfus
ego crēdō: phantasmata vēra sunt. cūr? haec narrābō.
ōlim Curtius Rūfus pauper et ignōtus erat. comes erat eius quī Āfricam regēbat. ūnā diē in porticū ambulābat. subitō mulier magna et pulchra eī appāruit, maior quam fēmina hūmāna. Curtius perterritus est. illa dīxit: "ego sum praenūntia futūrōrum tuōrum. ībis Rōmam. honōrēs magnōs gerēs. deinde cum summō imperiō in Āfricam revertēris. ibi moriēris."
omnia facta sunt ut illa dīxerat. posteā Curtius nāve Carthāginem nāvigābat. eadem fēmina eī in lītore appāruit. mox Curtius morbō afflīctus est. ipse cōgitāvit: "moriar." spem salūtis prōiēcit, quamquam cēterī nōn dēspērābant.
II. Domus Athēniēnsis
nunc aliud narrābō, magis terribile.
Athēnīs domus magna erat, sed famam malam habēbat. noctū sonus ferrī audiēbātur, et strepitus vinculōrum. prīmō longē, deinde prope. mox spectrum appārēbat: senex macer et sordidus erat, longam barbam habēbat, et capillī horrēbant. vincula in manibus et in pedibus gerēbat et quatiēbat.
propter hoc incolae noctū dormīre nōn poterant. multī aegrī factī sunt et mortuī sunt. etiam interdiū imāgō ante oculōs manēbat. timor ipse timōrem augēbat. itaque domus dēserta est. nēmō eam emere aut condūcere volēbat.
tum philosophus Athēnodōrus Athēnās vēnit. titulum lēgit: domus vēnālis erat. pretium parvum erat. hoc eī suspectum fuit. omnia dē domō quaesīvit et cognōvit. tamen domum condūxit, immō libentius!
vesperī in prīmā parte domūs sēdit. tabulam et stilum et lūmen postulāvit. servōs suōs in interiōrem partem domūs mīsit. ipse scrībere coepit. nōn timēre voluit; ideō scrīpsit.
initiō silentium erat. tum sonus ferrī vinculōrumque audītus est. Athēnodōrus oculōs nōn sustulit, stilum nōn dēposuit. animum firmāvit. fragor maior et maior factus est, iam prope līmen, iam intrā līmen. tum respexit.
vīdit spectrum, idem quod eī narrātum erat. spectrum digitō innuēbat: Athēnodōrum vocābat. Athēnodōrus manū respondit: "exspectā paulum." et iterum scrībēbat. spectrum catēnās suprā caput eius quatiēbat. Athēnodōrus iterum respexit. spectrum iterum innuēbat. tum surrēxit, lūmen sustulit, et secūtus est.
spectrum lentē ībat: vincula erant gravia. in āream domūs ībat. ibi subitō ēvānuit. Athēnodōrus sōlus erat. herbās et folia in eō locō posuit: hoc signum erat.
posterō diē ad magistrātūs iit et dīxit: "fodite illum locum!" magistrātūs locum fodērunt. ossa invēnērunt, vinculīs cīncta. corpus diū in terrā iacuerat et putruerat; sōla ossa et vincula remānserant. ossa pūblicē collēcta sunt et rītē sepulta sunt. posteā domus quiēta fuit. spectrum numquam rediit.
III. Capillī Abscīsī
haec aliī mihi narrāvērunt, et crēdō. nunc dē rēbus meīs narrābō.
lībertus meus, vir nōn indoctus, cum frātre minōre in eōdem lectō dormiēbat. nocte aliquis ad frātrem accessit; cultrōs habēbat et capillōs frātris abscīdit. ita frāter in somnō vīdit. ubi māne fuit, frāter circā caput tōnsus erat, et capillī abscīsī in terrā iacēbant.
paucīs diēbus post simile aliquid accidit. puer cum aliīs puerīs dormiēbat. per fenestrās (ita narrat) duo hominēs in tunicīs albīs intrāvērunt. capillōs puerī abscīdērunt et eādem viā recessērunt. māne puer quoque tōnsus erat, et capillī circā eum sparsī iacēbant.
quid significābant haec? nihil malī statim secūtum est, sed hoc tantum: Domitiānus, imperātor sub quō haec accidērunt, mē accūsāre volēbat. post mortem eius in scrīniō libellum invēnērunt: accūsātiō dē mē, ā Carō dēlātōre scrīpta. sed Domitiānus mox mortuus est. ego reus nōn fuī.
itaque nunc intellegō: capillī abscīsī signum fuērunt. Rōmānī, ubi reī erant, capillōs nōn tondēbant. capillōs longōs gerēbant. capillī abscīsī igitur hoc significābant: perīculum imminēbat, sed mihi nōn nocuit. ego reus nōn fuī.
haec sunt, Sūra, quae tē rogāre voluī. quid putās? suntne phantasmata vēra? diū et multum dē hāc rē cōgitā. tū in utramque partem disputāre potes; hoc sciō. sed rogō: ex alterā parte fortius dispūtā! dubitāre nōn iam volō. valē.
Epistula Ipsa
C. PLĪNIUS SURAE SUŌ S.
[1]et mihi discendī et tibi docendī facultātem ōtium praebet. igitur perquam velim scīre, esse phantasmata et habēre propriam figūram nūmenque aliquod putēs an inānia et vāna ex metū nostrō imāginem accipere. [2]ego ut esse crēdam in prīmīs eō dūcor, quod audiō accidisse Curtiō Rūfō. tenuis adhūc et obscūrus, obtinentī Āfricam comes haeserat. inclīnātō diē spatiābātur in porticū; offertur eī mulieris figūra hūmānā grandior pulchriorque. perterritō Āfricam sē futūrōrum praenūntiam dīxit: itūrum enim Rōmam honōrēsque gestūrum, atque etiam cum summō imperiō in eandem prōvinciam reversūrum, ibique moritūrum. [3]facta sunt omnia. praetereā accēdentī Carthāginem ēgredientīque nāve eadem figūra in lītore occurrisse narrātur. ipse certē implicitus morbō futūra praeteritīs, adversa secundīs augurātus, spem salūtis nūllō suōrum dēspērante prōiēcit.
[4]iam illud nōnne et magis terribile et nōn minus mīrum est quod expōnam ut accēpī? [5]erat Athēnīs spatiōsa et capāx domus, sed īnfāmis et pestilēns. per silentium noctis sonus ferrī, et sī attenderēs ācrius, strepitus vinculōrum longius prīmō, deinde ē proximō reddēbātur: mox appārēbat īdōlon, senex maciē et squālōre cōnfectus, prōmissā barbā horrentī capillō; crūribus compedēs, manibus catēnās gerēbat quatiēbatque. [6]inde inhabitantibus trīstēs dīraeque noctēs per metum vigilābantur; vigiliam morbus et crēscente formīdine mors sequēbātur. nam interdiū quoque, quamquam abscesserat imāgō, memoria imāginis oculīs inerrābat, longiorque causīs timōris timor erat. dēserta inde et damnāta sōlitūdine domus tōtaque illī mōnstrō relicta; prōscrībēbātur tamen, seu quis emere seu quis condūcere ignārus tantī malī vellet.
[7]vēnit Athēnās philosophus Athēnodōrus, lēgit titulum audītōque pretiō, quia suspecta vīlitās, percontātus omnia docētur ac nihilōminus, immō tantō magis, condūcit. ubi coepit advesperāscere, iubet sternī sibi in prīmā domūs parte, poscit pugillārēs stilum lūmen, suōs omnēs in interiōra dīmittit; ipse ad scrībendum animum oculōs manum intendit, nē vacua mēns audīta simulācra et inānēs sibi metūs fingeret. [8]initiō, quāle ubīque, silentium noctis; dein concutī ferrum, vincula movērī. ille nōn tollere oculōs, nōn remittere stilum, sed offirmāre animum auribusque praetendere. tum crēbrēscere fragor, adventāre et iam ut in līmine, iam ut intrā līmen audīrī. respicit, videt agnōscitque narrātam sibi effigiem. [9]stābat innuēbatque digitō similis vocantī. hic contrā ut paulum exspectāret manū significat rūrsusque cērīs et stilō incumbit. illa scrībentis capitī catēnīs īnsonābat. respicit rūrsus idem quod prius innuentem, nec morātus tollit lūmen et sequitur. [10]ībat illa lentō gradū quasi gravis vinculīs. postquam dēflexit in āream domūs, repente dīlapsa dēserit comitem. dēsertus herbās et folia concerpta signum locō pōnit. [11]posterō diē adit magistrātūs, monet ut illum locum effodī iubeant. inveniuntur ossa īnserta catēnīs et implicita, quae corpus aevō terrāque putrefactum nūda et exēsa relīquerat vinculīs; collēcta pūblicē sepeliuntur. domus posteā rītē conditīs mānibus caruit.
[12]et haec quidem affirmantibus crēdō; illud affirmāre aliīs possum. est lībertus mihi nōn illitterātus. cum hōc minor frāter eōdem lectō quiēscēbat. is vīsus est sibi cernere quendam in torō residentem, admoventemque capitī suō cultrōs, atque etiam ex ipsō vertice amputantem capillōs. ubi illūxit, ipse circā verticem tōnsus, capillī iacentēs reperiuntur. [13]exiguum temporis medium, et rūrsus simile aliud priōrī fidem fēcit. puer in paedagōgiō mixtus plūribus dormiēbat. vēnērunt per fenestrās (ita narrat) in tunicīs albīs duo cubantemque dētondērunt et quā vēnerant recessērunt. hunc quoque tōnsum sparsōsque circā capillōs diēs ostendit. [14]nihil notābile secūtum, nisi forte quod nōn fuī reus, futūrus, sī Domitiānus sub quō haec accidērunt diūtius vīxisset. nam in scrīniō eius datus ā Carō dē mē libellus inventus est; ex quō coniectārī potest, quia reīs mōris est summittere capillum, recīsōs meōrum capillōs dēpulsī quod imminēbat perīculī signum fuisse.
[15]proinde rogō, ērudītiōnem tuam intendās. digna rēs est quam diū multumque cōnsīderēs; nē ego quidem indignus, cui cōpiam scientiae tuae faciās. [16]licet etiam utramque in partem (ut solēs) disputēs, ex alterā tamen fortius, nē mē suspēnsum incertumque dīmittās, cum mihi cōnsulendī causa fuerit, ut dubitāre dēsinerem. valē.
Epistula Ipsa (AP Core Vocabulary)
C. PLĪNIUS SURAE SUŌ S.
proinde rogō, ērudītiōnem tuam intendās. digna rēs est quam diū multumque cōnsīderēs; nē ego quidem indignus, cui cōpiam scientiae tuae faciās.
licet etiam utramque in partem (ut solēs) disputēs, ex alterā tamen fortius, nē mē suspēnsum incertumque dīmittās, cum mihi cōnsulendī causa fuerit, ut dubitāre dēsinerem. valē.