P. Vergilius Maro, Aeneid 4.173–197
The personification of Fama is one of the most celebrated extended descriptions in the Aeneid. Vergil draws on Hesiodic and Homeric precedents to construct a monstrous figure whose physical attributes embody the nature of rumor itself. The passage marks the mechanism by which Dido's private affair becomes public catastrophe.
Tier 1
Fāma it per magnās urbēs. nihil est celerius quam Fāma. Fāma celeris est. Fāma fortis fit dum it.
prīmō Fāma est parva. mox Fāma magna fit. caput Fāmae est in caelō, sed pedēs sunt in terrā.
Terra parēns erat īrāta. Terra peperit Fāmam. Fāma est soror Coeī et Enceladī. Fāma est mōnstrum ingēns. Fāma habet celerēs pedēs et ālās. Fāma in corpore habet multās plūmās et multōs oculōs et multās linguās et multa ōra et multās aurēs.
nocte, Fāma volat per caelum et per terram. Fāma numquam dormit. lūce, Fāma sedet in summīs tēctīs ut custōs. Fāma terret magnās urbēs. Fāma falsa narrat, sed etiam vēra narrat.
Fāma gaudet. Fāma multās fābulās populīs narrat. populī Fāmae crēdunt. Fāma dīcit: "Aenēās Trōiānus vēnit. Dīdō pulchra nunc est uxor Aenēae. Dīdō et Aenēās in spēluncā manent. ambō nōn cōgitant dē rēgnīs suīs. ambō capiuntur amōre."
Fāma haec verba dat omnibus virīs. tum Fāma it ad rēgem Iarbān. Fāma incendit animum Iarbae verbīs. Iarbās est īrātus.
Tier 2
Fāma it per magnās urbēs. nihil est celerius Fāmā malā. Fāma crēscit et fortior fit dum it. Fāma prīmō est parva propter metum. mox surgit in aurās; it per terram, sed caput inter nūbila pōnit.
Terra parēns, propter īram deōrum, peperit Fāmam ultimam, sorōrem Coeō Enceladōque, celerem pedibus et ālīs, mōnstrum horrendum et ingēns. Fāma multās plūmās et vigilēs oculōs habet. Fāma etiam multās linguās et multa ōra et multās aurēs habet.
nocte, volat per caelum et it per terram, nec claudit oculōs in dulcī somnō. lūce, sedet ut custōs in summīs tēctīs et altīs locīs, et terret magnās urbēs. Fāma falsa narrat, sed etiam nūntia vērī est.
gaudēns, multās falsās fābulās populīs nārrat, et populī crēdunt Fāmae. dīcit Aenēān, Trōiānum, vēnisse, et Dīdōnem pulchram nunc esse eius uxōrem. Dīdō et Aenēās hiemem manent in spēluncā, immemorēs rēgnōrum et captī turpī cupīdine.
foeda dea pōnit haec in ōra virōrum, et tum it ad rēgem Iarbān. Fāma incendit animum Iarbae verbīs, et Iarbās est īrātus.
Tier 3
extemplō, Fāma it per urbēs magnās Libyae, Fāma, quā nōn aliud ūllum malum [movet] vēlōcius: viget mōbilitāte et adquīrit vīrēs eundō, parva metū prīmō, mox attollit sēsē in aurās et ingreditur solō et condit caput inter nūbila.
Terra parēns prōgenuit illam extrēmam, inrītāta irā deōrum, ut perhibent, sorōrem Coeō Enceladōque, celerem pedibus et pernīcibus ālīs, monstrum horrendum, ingēns, cui sunt quot plūmae corpore, tot vigilēs oculī subter (mīrābile dictū!), tot linguae, totidem ōra sonant, tot aurēs subrigit.
nocte, volat mediō caelī terraeque strīdēns per umbram, nec dēclīnat lūmina dulcī somnō; lūce, sedet custōs aut culmine summī tēctī aut altīs turribus, et territat magnās urbēs, tam tenāx fictī prāvīque quam nuntia vērī.
haec tum, gaudēns, sermone multiplicī populōs replēbat, et pariter canēbat facta atque īnfecta: Aenēān, crētum Troiānō sanguine, vēnisse, virō cui Dīdō pulchra dignētur iungere sē; nunc fovēre hiemem, quam longa, inter sē luxū, immemorēs rēgnōrum et captōs turpī cupīdine.
dea foeda diffundit haec passim in ōra virōrum. prōtinus dētorquet cursūs ad rēgem Iarbān et incendit animum dictīs atque aggerat īrās.
Tier 4 - Carmen Ipsum
- extemplō Libyae magnās it Fāma per urbēs,
- Fāma, malum quā nōn aliud vēlōcius ūllum:
- mōbilitāte viget vīrēsque adquīrit eundō,
- parva metū prīmō, mox sēsē attollit in aurās
- ingrediturque solō et caput inter nūbila condit.
- illam Terra parēns īrā inrītāta deōrum
- extrēmam, ut perhibent, Coeō Enceladōque sorōrem
- prōgenuit pedibus celerem et pernīcibus ālīs,
- monstrum horrendum, ingēns, cui quot sunt corpore plūmae,
- tot vigilēs oculī subter (mīrābile dictū),
- tot linguae, totidem ōra sonant, tot subrigit aurēs.
- nocte volat caelī mediō terraeque per umbram
- strīdēns, nec dulcī dēclīnat lūmina somnō;
- lūce sedet custōs aut summī culmine tēctī
- turribus aut altīs, et magnās territat urbēs,
- tam fictī prāvīque tenāx quam nuntia vērī.
- haec tum multiplicī populōs sermōne replēbat
- gaudēns, et pariter facta atque īnfecta canēbat:
- vēnisse Aenēān Troiānō sanguine crētum
- cui sē pulchra virō dignētur iungere Dīdō;
- nunc hiemem inter sē luxū, quam longa, fovēre
- rēgnōrum immemorēs turpīque cupīdine captōs.
- haec passim dea foeda virum diffundit in ōra.
- prōtinus ad rēgem cursūs dētorquet Iarbān
- incenditque animum dictīs atque aggerat īrās.
Tier 4 - Carmen Ipsum (AP Core Vocabulary)
- extemplō Libyae magnās it Fāma per urbēs,
- Fāma, malum quā nōn aliud vēlōcius ūllum:
- mōbilitāte viget vīrēsque adquīrit eundō,
- parva metū prīmō, mox sēsē attollit in aurās
- ingrediturque solō et caput inter nūbila condit.
- illam Terra parēns īrā inrītāta deōrum
- extrēmam, ut perhibent, Coeō Enceladōque sorōrem
- prōgenuit pedibus celerem et pernīcibus ālīs,
- monstrum horrendum, ingēns, cui quot sunt corpore plūmae,
- tot vigilēs oculī subter (mīrābile dictū),
- tot linguae, totidem ōra sonant, tot subrigit aurēs.
- nocte volat caelī mediō terraeque per umbram
- strīdēns, nec dulcī dēclīnat lūmina somnō;
- lūce sedet custōs aut summī culmine tēctī
- turribus aut altīs, et magnās territat urbēs,
- tam fictī prāvīque tenāx quam nuntia vērī.
- haec tum multiplicī populōs sermōne replēbat
- gaudēns, et pariter facta atque īnfecta canēbat:
- vēnisse Aenēān Troiānō sanguine crētum
- cui sē pulchra virō dignētur iungere Dīdō;
- nunc hiemem inter sē luxū, quam longa, fovēre
- rēgnōrum immemorēs turpīque cupīdine captōs.
- haec passim dea foeda virum diffundit in ōra.
- prōtinus ad rēgem cursūs dētorquet Iarbān
- incenditque animum dictīs atque aggerat īrās.