Recentiī tabulārium intrāvērunt. cella longa erat et humilis, et ab utrāque parte tabulae in ōrdinibus ad summum mūrum stābant. inter eās volūmina iacēbant, multa et vetera, et pulvis in eīs erat. ūna lucerna in mūrō ardēbat, et lūx eius vix ad extrēmam cellam veniēbat. Octāviāna statim ad mūrum iit, et tabulās numerāre coepit, sed mox cōnstitit.

"centum," inquit, "et iterum centum, et iterum. nōn possum omnēs numerāre. Potentēs nihil iaciunt, Bellātor. nihil."

Bellātor tabulam ūnam ex ōrdine sūmpsit et aperuit. in cērā litterae erant, sed nec Latīnae nec Graecae: parva signa, multa et celeria, sine spatiō inter ea. "quid est hoc?" rogāvit. "estne lingua Aegyptia? an puer aliquis hīc lūdēbat?"

"notae sunt," inquit Octāviāna, et tabulam ex manibus eius cēpit. "Rōmānī hoc nārrant: Tīrō, lībertus Cicerōnis, prīmus ita scrīpsit, quia Cicerō celerius dīcēbat quam aliī scrībere poterant. quī notās scit, celeriter scrībit. quī notās nescit, nihil legit. Potentēs nōlunt aliōs legere."

Bellātor gradum rettulit, et umerō ōrdinem tabulārum percussit. tabulae cecidērunt, prīmum paucae, deinde multae, et sonus magnus per cellam iit. Recentiī diū nōn sē mōvērunt, et ad iānuam spectāvērunt. nēmō vēnit. tandem Octāviāna spīritum dūxit, et Bellātor, rubēns, tabulās colligere coepit.

inter tabulās ūna nōn notīs scrīpta erat, sed litterīs Latīnīs et magnīs. Bellātor eam sine verbō Octāviānae dedit. Octāviāna eam ad lucernam tulit et lēgit:

Scīpiō Āfricānus: ūtilis.

Catō: ūtilis.

Hannibal: hostis, sed ūtilis.

Ti. Gracchus: perīculōsus.

Marius: ūtilis.

Sulla: ūtilissimus.

Pompēius: inūtilis.

Cicerō: perīculōsus.

C. Jūlius Caesar: necessārius, sed perīculōsissimus.

Octāviāna nōmina lentē lēgit, et vōx eius minor fīēbat. "haec nōmina in ātriō dīximus," inquit, "et in peristȳlō prō eīs dīximus. omnēs hīc sunt, et omnēs ūnum verbum habent."

"Hannibal?" inquit Bellātor. "Hannibal ūtilis erat Potentibus? ille Rōmam paene dēlēvit!"

"ita," inquit Octāviāna. "Rōma eum timēbat, et timor Rōmam fortiōrem fēcit. Potentēs hoc intellēxērunt, et hostem quoque in tabulā posuērunt."

Bellātor nihil respondit. nōmen Hannibalis digitō tetigit, et deinde nōmen Scīpiōnis, quod suprā eum erat. in tabulā ambō nōmina ūtilia erant, et inter ea nihil erat nisi ūnum verbum: hostis.

Bellātor digitum ad ultimam līneam posuit. "Caesar," inquit. "necessārius, sed perīculōsissimus. quid hoc significat?"

Octāviāna diū tacuit. "hoc significat: Potentēs eum nōn amābant," inquit tandem. "eum adiuvābant, quia sine eō nihil facere poterant. et eum timēbant, quia nēmō eum regere poterat. probātor nōbīs dīxit: 'quī Lapidem quaerit, potentiam intellegere dēbet.' ecce quōmodo Potentēs potentiam intellegunt. hominēs nōn sunt hominēs. sunt rēs, aut ūtilēs aut perīculōsae."

Bellātor ā tabulā gradum rettulit, sed hōc tempore cum cūrā, et nūllam tabulam tetigit.

"et nōs?" inquit Bellātor, et gladium artius tenuit. "ubi sunt nōmina nostra?"

Recentiī tabulam iterum spectāvērunt. post nōmen Caesaris nihil erat. sed in īmā tabulā cēra nova erat, plāna et pallida, et nihil in eā scrīptum erat. Octāviāna tabulam cum cūrā in ōrdine posuit, et faciem eius ad mūrum vertit.

"satis," inquit Octāviāna. sed priusquam plūra dīcere potuit, hasta in manibus eius calida facta est. Bellātor quoque gladium subitō spectāvit, quia et gladius calēbat et paulum tremēbat. arma nōn ad tabulās trahēbant, nec ad iānuam, sed ad hortum, et ultrā hortum ad mūrum plānum in parte adversā.

"sentīsne?" rogāvit Bellātor. "gladius mē trahit, Octāviāna! ad illum mūrum!"

"et hasta mē," inquit Octāviāna, et eam nōn dēmīsit. "ad mūrum sine iānuā. eāmus."

 perge.