probātor ad columnam ultimam ambulāvit. post eam arca longa et ātra latēbat. arcam aperuit, et hastam prīmam sustulit, et diū spectāvit. cuspis in lūmine lucernārum lūcēbat. "Cicerō hastam nūllam tulit," inquit lentē. "vōx eius periit. et quid superfuit?" diū tacuit. "verba," inquit tandem, et hastam nōn dēmīsit.

"Octāviāna," inquit probātor, et hastam eī tetendit, "cuius labor glōriōsior erat: tibi dō hastam prīmam Lapidis." Octāviāna hastam lentē accēpit. ambābus manibus eam tenuit, et nōn mōvit, et diū cuspidem spectāvit.

"Bellātor," inquit probātor, et gladium ex arcā sūmpsit, "cuius labor difficilior erat: tibi dō gladium prīmum Lapidis." Bellātor gladium accēpit, et oculī eius lūcēbant. statim gladium in āere mōvit, semel et iterum, et columnam paene percussit. Octāviāna gradum rettulit.

"haec arma nōn sunt prō bellō," inquit probātor, et Bellātōrem spectāvit, quī gladium statim dēmīsit. "sunt signa potentiae. quī Lapidem quaerit, potentiam intellegere dēbet, nōn sōlum habēre."

deinde ad rōstra spectāvit, et vōx eius gravis erat. "in ātriō vōs rogāvī: quid Rōmae accidit, cum virī fortēs potentiōrēs quam Rōma ipsa factī sunt? hodiē respondistis. sex virī in hīs tabellīs erant, et Rōma omnēs sex dēvorāvit, aut ab eīs dēvorāta est." Octāviāna tabellam suam iterum spectāvit: Scīpiō, Sulla, Caesar. Bellātor suam nōn spectāvit, quia nōmina iam sciēbat: Gracchus, Marius, Cicerō.

tum probātor Recentiōs diū spectāvit, nunc Octāviānam, nunc Bellātōrem, et neuter oculōs dēmīsit. "vōs nōn estis Potentēs," inquit tandem. "nōndum. sed hodiē hoc ostendistis: inimīcōs vestrōs dēfendere potestis. hoc est initium sapientiae."

vōx eius nunc lēnior erat, et Octāviāna hoc audīvit, et hastam artius tenuit. "ūnum vōbīs dīcam," inquit. "Potentēs Lapidem numquam invēnērunt. sed quaerere numquam cessāvērunt. fortasse vōs, iuvenēs aliēnī, quī nōn estis sīcut cēterī, fortasse vōs inveniētis quod nōs nōn potuimus."

deinde sē vertit, et inter columnās abiit, et gradūs eius lentē ēvānuērunt. lucernae ad pedēs columnārum minus lūcēbant. in mūrō saxeō, ubi anteā nihil erat, nova via sē aperuit, obscūra et frīgida. Octāviāna hastam tenēbat, et Bellātor gladium, et diū neuter sē mōvit.

 perge ad proximum mūnus.