Bellātor in rōstra cucurrit, et gradum ultimum paene nōn invēnit. deinde rēctus stetit, et tabellam ante sē tenuit, et diū nihil dīxit. Octāviāna in harēnā exspectābat, et nōn rīdēbat. frātrem numquam tam tacitum vīderat.

"Tiberius Gracchus," inquit tandem Bellātor. "populus eum amāvit, et..."

"nōlī 'populus eum amāvit' dīcere," inquit probātor. "populus multa amat quae nōn sunt bona. quid Gracchus vīdit? quid fēcit?" Bellātor ōs aperuit, deinde clausit. hoc respōnsum iam nōn habēbat.

Bellātor ad sorōrem spectāvit, sed Octāviāna nihil dīxit: hoc frāter ipse invenīre dēbēbat. et invēnit, quia dē mīlitibus erat. ōlim agricolae Rōmānī agrōs parvōs habēbant, et iīdem agricolae in legiōnibus pugnābant. sed post bella magna dīvitēs agrōs ingentēs ēmērunt, et servī in eīs labōrābant. agricolae agrōs suōs āmīsērunt, et in urbem vēnērunt, pauperēs et sine opere. "sine agricolīs, nūllus exercitus," inquit Bellātor. "Gracchus hoc vīdit. agrōs agricolīs reddere voluit."

"bene," inquit probātor. "et senātus?"

Octāviāna ex harēnā addidit quod sciēbat. Gracchus tribūnus erat, et tribūnus lēgem ad populum ferre poterat. hoc Gracchus fēcit, et populus lēgem accēpit. sed multī senātōrēs agrōs ingentēs habēbant, et īrātī erant. tandem senātōrēs cum fūstibus in Capitōlium vēnērunt, et Gracchum ipsum interfēcērunt, et trecentōs cum eō. "tribūnus sacer erat," inquit Bellātor, et nunc vōx eius magna erat. "quī erat vērē sēditiōsus? hic tribūnus, an illī senātōrēs?"

probātor diū tacuit. deinde Scīpiōnem ipse paucīs verbīs dēfendit, quia Octāviāna eum hodiē nōn dēfendēbat. Scīpiō Carthāginem ardentem spectāverat et lacrimāverat, quia Rōmam quoque cadere posse vīderat. tum probātor manum sustulit. "ecce: Scīpiō dēlēvit. Gracchus aedificāre temptāvit. uterque Rōmam amāvit. uterque ā Rōmā dēsertus est. nunc, Bellātor: in quā viā causam tuam pōnis?"

Bellātor tabellam in manū tenēbat, et nunc nōn rīdēbat.

 in quā viā Bellātor causam pōnit?