Octāviāna et Bellātor inter sē spectāvērunt, et subitō ambō simul "Catō!" dīxērunt. Octāviāna Catōnem in numerō suō habuerat, sed eum dīmīserat. Bellātor nōmen sōlum nōverat, et nōn multō plūs. tamen nōmen iam per ātrium sonābat, et Recentiī id revocāre nōn poterant.

vōx diū tacuit, diūtius quam anteā, et Bellātor pedem in saxō movēbat. deinde vōx respondit, et nec rīsit nec īrāta erat. "Catōnem dīcitis? audāx respōnsum. ille senex numquam ad Carthāginem pugnāvit, et ante fīnem Carthāginis iam mortuus erat. cūr Catō vīcit?"

Bellātor manum sustulit et digitōs clausit, sed in manū nihil erat. "fīcus!" inquit. hanc fābulam meminerat: Catō fīcum in senātum tulerat, et senātōribus ostenderat. causam tamen nōn meminerat, et manum lentē dēmīsit.

Octāviāna causam meminerat. "fīcus recēns erat," inquit. "tribus diēbus ex Carthāgine vēnerat. Carthāgō prope erat, et dīves." deinde aliud in memoriā invēnit, et digitum sustulit. Catō ipse Carthāginem vīderat, ubi lēgātus erat, et portūs plēnōs et nāvēs multās. hoc nōn in senātū vīderat, sed in Āfricā.

"ecce duae viae," inquit vōx. "vōx illīus senis in senātū, aut oculī eius in Āfricā. quam viam ēligitis?"

 quam viam Recentiī ēligunt?