Octāviāna ad aquam rediit, et nunc digitōs nōn numerābat. "Zama," inquit. "ille diēs omnia mūtāvit." deinde rem in ōrdine nārrāvit, lentē et clārē. Hannibal octōgintā elephantōs ante aciem suam posuerat, et post elephantōs trēs ōrdinēs mīlitum. Rōmānī elephantōs timēbant, et Hannibal hoc sciēbat.

Bellātor bracchium ante faciem iterum tetendit, sed nunc nōn rīdēbat. "et Scīpiō?" rogāvit. "quid ille contrā elephantōs fēcit?"

nunc vōx ipsa partem fābulae addidit, et Recentiī audiēbant. Scīpiō viās in aciē suā relīquerat, longās et apertās. ubi elephantī cucurrērunt, per illās viās currēbant, et mīlitēs Rōmānī eōs nōn tetigērunt. tubae magnō sonō canēbant, et multī elephantī sē vertērunt et in Poenōs ipsōs cucurrērunt. "hoc Hannibal nōn exspectāverat," inquit vōx.

Bellātor rīsit, et pedem in saxō pulsāvit. "elephantī ad dominōs suōs rediērunt!" inquit. "hoc mihi placet."

Octāviāna nōn rīsit, quia fīnem fābulae iam tenēbat. equitēs Numidārum ōlim cum Poenīs pugnāverant, sed apud Zamam Masinissa, rēx Numidārum, cum Scīpiōne stābat. equitēs Masinissae equitēs Poenōrum repulērunt, et deinde rediērunt. tum Hannibal Rōmānōs ā fronte habēbat, et Numidās ā tergō. "hic diēs bellum fīnīvit," inquit Octāviāna. "Hannibal ipse fūgit."

vōx paulum tacuit, et lucernae ardēbant, et nēmō sē mōvit. "bene," inquit tandem. "bene dīxistī, Octāviāna. ille diēs bellum fīnīvit. sed audī: bellum fīnīvit, nōn Carthāginem. post Zamam Carthāgō stābat, et post quīnquāgintā annōs iterum dīves erat. quis tum Rōmam ad novum bellum mōvit? nōn Scīpiō, quia ille iam mortuus erat. nōlī putāre: 'ūnus vir et ūnus diēs omnia fēcērunt.'"

Octāviāna verba sua in memoriā iterum audīvit: 'Catō in senātū semper clāmābat.' ipsa hoc dīxerat, et ipsa Catōnem dīmīserat. Bellātor sorōrem spectāvit et exspectāvit, et nihil dīxit, quod rārum erat.

 quid Octāviāna vōcī respondet?