Octāviāna ad aquam prōcessit, et vōcem nōn dēmīsit. "Scīpiō Āfricānus Carthāginem vīcit," inquit. post eam Bellātor caput mōvit, sed sine gaudiō, et oculōs ad vēlum purpureum vertit. Hannibalem dīcere voluerat, et soror hoc sciēbat.

diū nihil accidit. lucernae ardēbant, et aqua in mediō quiēta iacēbat, et Octāviāna exspectābat. deinde vōx respondit, nec īrāta nec laeta. "Scīpiōnem dīcis. bene. sed nōmen nōn est causa. cūr ille vir vīcit?"

Octāviāna statim multa dīcere coepit, et digitōs iterum numerābat. dē exercitū dīxit, et dē equitibus, et dē Hispāniā, et dē Āfricā, et ad quīntum digitum iam veniēbat. sed vōx eam nōn diū audīvit. "satis. nōlī omnia dīcere, Octāviāna. ūnam viam ēlige." Octāviāna cōnstitit et manum dēmīsit, et vultus eius ruber erat.

tum Bellātor bracchium ante faciem tetendit, et lentē mōvit, et pedibus gravibus circum aquam ambulāvit. elephantum agēbat. "Zama!" inquit. "elephantī!" deinde cōnstitit et frontem contrāxit, quia elephantōs meminerat, sed nihil aliud. bracchium lentē dēmīsit.

Octāviāna frātrem spectāvit, deinde aquam. ūnus diēs apud Zamam fuerat, sed ante illum diem multī annī fuerant. ambō campum Cannārum vīderant, et mīlitēs Rōmānōs in eō, et neuter eum ē memoriā dīmīserat. post Cannās Rōma pācem nōn petīverat, et Octāviāna hoc nunc in memoriā tenēbat.

"ecce duae viae," inquit vōx. "hic diēs, aut illī annī. utram ēligis?"

 quam viam Octāviāna ēligit?