"bene it!" inquit Bellātor, et Octāviāna quoque paene rīsit. "media aciēs cēdit! legiōnēs vincunt!"

prope eōs eques senex in equō fessō sedēbat, ūnus ex sociīs. galea eius vetus erat et multa vulnera habēbat. caput quassāvit. "nōn cēdunt, iuvenis," inquit. "spectā cornua." manum tetendit, nōn ad medium campum, sed ad latera.

ibi Āfrī stābant, ab utrāque parte Gallōrum, et nōn movēbantur. arma eōrum in sōle lūcēbant, et arma Rōmāna erant: galeae Rōmānae, scūta Rōmāna. "arma nostra sunt," inquit senex. "ad Trebiam et ad lacum Trasumennum ea cēpērunt. medium cēdit, quia Hannibal ita vult. legiōnēs nostrae intrant, et illī exspectant."

Octāviāna iterum spectāvit, et nunc vīdit. aciēs Poenōrum nōn frācta erat. curva erat, et curva semper maior fīēbat, et legiōnēs in mediam curvam ībant.

tum ā dextrā, post tōtum exercitum, nūbēs pulveris surrēxit. equitēs Rōmānī in cornū dextrō iam nōn erant: prope flūmen equitēs Poenōrum eōs vīcerant, et nunc post aciem Rōmānam veniēbant, ad cornū sinistrum, ad Recentiōs. equitēs sociōrum eōs vīdērunt. nēmō imperāvit, sed ūnus equus sē vertit, deinde decem, deinde omnēs.

equus Bellātōris quoque sē vertit, sed Bellātor nōn, et in pulvere iacēbat. Octāviāna dē equō dēscendit et eum sustulit. circum eōs equī currēbant, et pulvis ubīque erat, et Varrōnem nōn vidēbant. ubi equus eius albus steterat, nunc pulvis sōlus erat.

in mediō campō legiōnēs adhūc prōcēdēbant, sed nōn iam celeriter. Āfrī ab utrāque parte sē verterant et in latera legiōnum impetum faciēbant, et post legiōnēs equitēs Poenōrum iam erant. sonus proeliī mūtātus erat: nōn iam ferrum sonābat, sed hominēs clāmābant. mīlitēs Rōmānī dēnsī stābant, et multī gladiōs tollere nōn poterant.

"per Poenōs!" clāmāvit Bellātor, et gladium ē terrā sustulit. "per aciem eōrum, ad campum apertum, antequam circulus clauditur!"

"nōn," inquit Octāviāna, et bracchium eius tenuit. "Varrōnem invenīre dēbēmus. cōnsul signum dare dēbet. sī legiōnēs signum audiunt, fortasse retrō īre possunt."

 quid Recentiī agunt?