prīmum calor fuit, deinde pulvis. ventus calidus per campum ībat et pulverem in ōra Rōmānōrum ferēbat, et mīlitēs oculōs claudēbant. Recentiī in equīs sedēbant, et hoc numquam anteā fēcerant. Bellātor collum equī ambābus manibus tenēbat, et equus caput iterum atque iterum quassābat. Octāviāna rēcta sedēbat et nihil dīxit.

ad dextram eōrum, per tōtum campum, exercitus Rōmānus stābat. Recentiī numquam tot hominēs simul vīderant: legiōnēs post legiōnēs, aciēs post aciem, et signa super capita. longē ad dextram flūmen in sōle lūcēbat. contrā eōs aciēs Poenōrum stābat, longa sed tenuis, et in mediō ad Rōmānōs prōcēdēbat. in mediā aciē Gallī et Hispānī erant, et multī Gallī nūdī ad pectus stābant.

"octō legiōnēs," inquit Octāviāna, et digitōs numerābat. "et sociī cum eīs. numquam Rōma tantum exercitum habuit."

prope eōs Varrō in equō albō sedēbat. vōx eius magna erat, et omnēs circum eum eam audīre dēbēbant. ubi Recentiōs vīdit, eōs nihil rogāvit. "vōs! nūntiī novī? bene. prope mē manēte, et mandāta mea ad tribūnōs ferte."

deinde manum ad Poenōs tetendit. "spectāte illam aciem. in mediō tenuis est. nōs legiōnēs dēnsās in mediō habēmus, et multās. rēctā per medium īmus, et Hannibal fugit. hodiē vincēmus."

"et Paullus?" rogāvit Octāviāna. "Paullus quoque cōnsul est."

Varrō rīsit. "Paullus nimis timet. senātōrēs semper timent. populus mē cōnsulem fēcit, quia ego nōn timeō. et hodiē diēs meus est: hodiē ego imperō, nōn ille. crās Paullus imperābit, sī vult, sed crās proelium iam fīnītum erit."

tum tubae sonuērunt, et media aciēs Rōmāna prōcessit. Recentiī ā cornū omnia vidēbant. legiōnēs in Gallōs et Hispānōs impetum fēcērunt, et Poenī in mediō cēdēbant. prīmum lentē cēdēbant, deinde magis, et aciēs eōrum, quae ad Rōmānōs prōcesserat, nunc retrō curva erat. legiōnēs post eōs ībant, et iterum, et iterum, in medium campum.

"vidētisne?" clāmāvit Varrō, et in equō surrēxit. "fugiunt! dīxī vōbīs!"

Bellātor ūnam manum ā collō equī sustulit et paene cecidit. Octāviāna nōn ad medium spectābat. latera aciēī Poenōrum spectābat, ubi nihil movēbātur.

 quid Recentiī putant?