"dē lapide," inquit Octāviāna. "quid tibi dīxērunt?"

Duilius nōn statim respondit. deinde manum aperuit, et manus vacua erat.

"parvus est," inquit. "hoc mihi dīxērunt. lapis parvus, et in eō litterae antīquae. ex mūrīs Trōiae vēnit. Aenēās eum ex urbe ārdente tulit, et post multōs annōs in mūrīs Rōmae fuit. dum Rōma eum tenet, Rōma nōn cadet."

"quis hoc tibi dīxit?" rogāvit Octāviāna.

Duilius manum vacuam nōn clausit. "virī nōbilēs. Cornēliī. Claudiī. et Cornēlius Asina ipse, ante duōs mēnsēs, in nāve suā."

Duilius manum dēposuit. "et deinde Asina ad īnsulās iit, et lapidem sēcum habēbat, et nunc apud Poenōs est."

nēmō respondit. nāvis sē mōvit. Duilius vōcem nōn mūtāvit. "itaque aut illī mihi falsa dīxērunt, aut ego rem nōn intellegō. et hodiē pugnāre dēbeō."

Bellātor Octāviānam spectāvit. deinde ipse dīxit. "lapis in mūrīs Trōiae erat. et Trōia cecidit."

Duilius eum spectāvit.

"Trōia cecidit," inquit Bellātor iterum. "nōs ibi fuimus."

"in librīs," inquit Octāviāna celeriter.

Octāviāna gradum fēcit.

"lapis multa vīdit," inquit. "in mūrīs Trōiae fuit, et Trōia cecidit. in nāve Aenēae fuit, et Aenēās multōs annōs errāvit. in Albā Longā sub terrā iacuit. deinde in mūrīs Rōmae fuit, et rēgēs eum tenēbant, et rēgēs abiērunt. deinde fēmina Rōmāna eum vīdit, et post eam diem Rōma rēgem numquam habuit."

"omnēs hī lapidem habēbant," inquit. "et nēmō eōrum tūtus erat."

silentium fuit.

"quid igitur est?" rogāvit Duilius. "sī nōn servat, quid est?"

Octāviāna paulum tacuit.

"lapis nōn servat," inquit. "lapis meminit. hominēs quī eum portāvērunt aliquid fēcērunt, et lapis id tenet. sī nihil facis, lapis nihil dē tē tenet."

"nōn deus est," inquit Bellātor. "liber est. sed dūrus."

Duilius diū nihil dīxit. deinde rīsit, semel, et rīsus brevis erat.

"liber dūrus," inquit. "hoc mihi placet."

deinde rīsus abiit. "sed ego hodiē pugnō. et sī lapis mē nōn servat, quid mē servat?"

nēmō statim respondit.

"vir quīdam nōbīs semel hoc dīxit," inquit Octāviāna. "'aliquis eum portāre dēbet. aliquis scīre dēbet quid portet.'"

Duilius caput sustulit. "quis erat ille vir?"

"Sextus Aemiliānus," inquit Octāviāna. "nesciō ubi nunc est. eum iam nōn vidēmus."

Duilius caput mōvit semel, et nihil respondit.

 perge.