Episode 10.3: Iūs Iūrandum
Salvius ad mūrum iit, ubi lūx parva ārdēbat.
larārium erat: locus parvus in mūrō, cum tēctō parvō et duābus columnīs minimīs. intus duae fōrmae stābant, ex aere factae, parvae et clārae. ante eās cibus positus erat, pānis et sāl, in patellā minimā. flamma numquam magna erat et numquam mortua.
Salvius nōn statim locūtus est. flammam spectāvit, deinde Recentiōs, et tacuit.
"hī Larēs meī sunt," inquit Salvius. "in omnī domō Larēs suī sunt. nōn magnī deī, nec clārī. sed hī hanc domum servant; et hī domum patris meī servāverant, et domum patris eius. rogāvistis: quid manet ubi hominēs pereunt? hoc manet."
manum ad umbram post fōrmās mōvit, ubi mūrus ātrior erat.
"post Larēs aliī stant, quōs nōn vidētis. manēs sunt: nostrī quī mortuī sunt. hī quoque audiunt."
sē vertit, et nunc lentius locūtus est.
"nunc audīte. hoc est iūs iūrandum."
"iūrābitis per Larēs vestrōs, et per manēs māiōrum vestrōrum, Recentiōrum." hīc paulum tacuit, et verba lentius dīxit. "quī numquam sine honōre fuērunt. quidquid aliī dīcunt."
Octāviāna hoc audīvit, et illa duo verba in animō eius mānsērunt: quidquid aliī. sed nunc rogāre nōn poterat.
manum ad brācchia eōrum tetendit, ubi signum sub veste erat.
"iūrābitis signum quod portātis Sociētātī Potentium iungere, et fidem servāre. haec sunt verba:"
"iūrō mē fidem Sociētātī Potentium semper servātūrum esse."
deinde ūnum verbum iterum dīxit, et manum sustulit, et digitum ūnum ostendit.
"'fidem' dīxī, nōn 'oboedientiam,'" inquit. "differunt. servus pāret. socius fidem servat, et aliquandō socius dominō suō 'errās' dīcit. hoc quoque fidēs est."
Octāviāna hoc in animō tenuit. vir quī sīc loquitur aut vērum dīcit aut hoc dīcere didicerat.
"hominēs verba nōn semper tenent. Larēs tenent. quī iūrāvit et fidem nōn servāvit, ille mē timēre nōn dēbet." ad flammam parvam manum tetendit. "hōs timeat."
deinde tacuit, et Recentiōs spectāvit, et eīs tempus dedit. hoc fēcit nōn sine cōnsiliō. quī bonās interrogātiōnēs audīvit, tempus dat.
Tiberius Recentiōs spectābat, et manūs eius nōn quiētae erant.
"parātīne estis?"
quid Recentiī agunt?
Option A: Recentiī iūrant, etsī animus tōtus nōn cōnsentit.
Option B: Recentiī negant: "iūrāre nōn possumus."
Option C: Recentiī prius rogant: "quid haec fidēs ā nōbīs vult?"