silentium longum fuit.

Salvius respōnsum nōn accēpit. et nōn iterum rogāvit.

prope larārium stābat, sed lūcem parvam nōn spectābat. Recentiōs spectābat.

in ātriō praeter eōs quattuor nēmō erat. servus vīnum attulerat et iam abierat; calicēs plēnī in mēnsā manēbant, et nēmō eōs tetigerat. per tēctum apertum lūx cadēbat, et aqua īnfrā lūcem movēbat.

deinde locūtus est, et aliter locūtus est quam anteā: lentius, et sine imperiō.

"multī dē Sociētāte falsa dīcunt," inquit. "dīcunt nōs reī pūblicae inimīcōs esse. hoc falsum est. nōs rem pūblicam semper in animō habuerāmus, tum quoque cum aliī dē eā clāmābant."

deinde ad mūrum iit, ubi imāginēs in ōrdine stābant, ūna post alteram. cēra vetus erat. sub ūnāquāque litterae erant, et litterae nōn omnēs eiusdem aetātis: sub prīmā CŌNSUL, sub alterā nōmen et Hispānia, sub tertiā nōmen sōlum et numerus annōrum.

Salvius ante tertiam cōnstitit.

"hic nihil clārum fēcit," inquit. "sed agrōs servāvit, et fīliōs bonōs habuit, et nōmen bonum relīquit. familia mea numquam sine honōre fuerat. numquam dēfuerat."

deinde ā tertiā imāgine recessit, sed nōn longē. ōrdinem tōtum spectāvit, ab ūnō fīne ad alterum.

"in omnī aetāte duo genera hominum fuērunt: aliī clāmant, aliī regunt. quī clāmant, populārēs sē vocant. dē lībertāte dīcunt, et bene dīcunt, et populus eōs amat. sed ubi clāmor cecidit, quis remānsit?"

paulum tacuit.

respōnsum nōn exspectāvit. ad quārtam imāginem prōcessit, deinde ad quīntam, et cēram manū nōn tetigit.

"nōs remānserāmus. semper."

vōx eius maior nōn facta est. in hōc ātriō hoc necesse nōn erat.

"nec sōlī fuimus. cōgitāte dē illō tempore ubi bella cīvium fīnem habuērunt. Augustus ōrdinem fēcit; sed ūnus homō ōrdinem facere nōn potest. Agrippa nāvēs et mūrōs et aquam cūrāverat. alius hominēs cūrāverat: poētās, scrīptōrēs, amīcōs, epistulās."

paulum tacuit. deinde nōmen dīxit, et lentē dīxit.

"Gāius Maecēnās erat. ille numquam cōnsul fuit, nec mīlitēs dūxit; et tamen Augustus eum semper audīvit."

Recentiī nihil dīxērunt.

sed Octāviāna illud nōmen anteā vīderat: in chartā, prope pȳramidēs, in parte vacuā, litterīs parvīs. et illās litterās alia manus scrīpserat.

Tiberius prope mūrum stābat et in terram spectābat. imāginēs nōn spectābat; eās iam nōverat. nihil dīxit. hoc quoque respōnsum erat.

Salvius ad larārium rediit. flamma parva erat, et ventus eam nōn tangēbat.

"haec est Sociētās," inquit. "nōn cōnsilium malōrum in tenebrīs. hominēs quī rēs agere sciunt, et quī inter sē cōnsentiunt, et quī manent. Rōma sine tālibus hominibus stāre nōn potest. nōnne vērum?"

"nunc dīcite," inquit. "ante larārium respōnsum volō, nōn post. post iūs iūrandum nēmō vērum dīcit. ante iūs iūrandum, fortasse."

et exspectāvit. manum in mēnsā posuit, et nōn iterum mōvit, et aqua sub tēctō adhūc lūcem movēbat.

 quid Recentiī respondent?