ē bibliothēcā exiērunt: prīmus Salvius, deinde Recentiī, post eōs Tiberius.

in ātriō lūx alia erat. hoc ātrium Recentiī iam vīderant, prīmō diē, ubi Salvius eōs sine grātiā salūtāverat. circum eōs imāginēs māiōrum stābant, in ōrdine, et omnēs eandem rem dīcēbant: haec familia vetus est, haec familia semper adfuit.

in bibliothēcā vir īrātus fuerat. in ātriō dominus erat.

chartam in mēnsā posuit, et ab eā recessit. eam nōn iterum spectāvit.

"sedēte," inquit. hoc imperium nōn erat; sed nēmō stāre voluit.

Tiberius nōn sēdit. prope mūrum stetit, et in terram spectābat.

"nunc audīte," inquit Salvius. "est in orbe terrārum societās hominum. nōmen eius est Societās Potentium. nōn est nova, et nōn omnēs dē eā sciunt."

deinde ambulāre coepit, lentē, sub imāginibus. eās nōn tetigit; sed prope eās iit, et illae suprā eum stābant.

"Rōma magna est," inquit. "sed Rōma per sē nihil est: terra est, et mūrī, et flūmen. hominēs Rōmam magnam fēcērunt. quī hominēs? nōn omnēs. paucī."

ante imāginem ūnam cōnstitit. haec vetustior erat quam cēterae, et ōs eius frāctum.

"in omnī aetāte paucī fuērunt quī regere sciēbant," inquit. "cēterī clāmāvērunt, et pugnāvērunt, et mortuī sunt. sed illī paucī semper adfuerant. cum rēgēs cecidērunt, adfuerant. cum cīvēs inter sē pugnābant et urbs paene periit, adfuerant. numquam dēfuerant."

Octāviāna imāginēs quoque spectābat. multae erant, et in ōrdine stābant, et Salvius sub eīs ambulābat et nōmina eōrum sciēbat.

"et nunc?" manūs aperuit. "nunc ūnus vir omnia regit, et nōs eī pārēmus, et hoc bonum est: nam ōrdō melior est quam bellum. sed ūnus vir errāre potest. ūnus vir sōlus est. quis eum servat? quis Rōmam ab ipsā Rōmā servat?"

paulum tacuit. nēmō respondit, et respondēre nēmō dēbēbat.

"nōs."

deinde ad mēnsam rediit, ubi charta iacēbat. vōx eius minor facta est, et propior.

"Societās semper iuvenēs quaesīverat," inquit. "iuvenēs quī nōn timent, quī celeriter cōgitant, quī nōn sunt sīcut cēterī. tālēs semper rārī fuērunt. sed ex illō diē quō prīnceps ūnus omnia tenuit, rāriōrēs sunt."

tum Recentiōs lentē spectāvit, ā capite ad pedēs. oculī eius in umerīs mānsērunt, deinde in manibus.

Tiberius nihil dīxit. sed manūs eius nōn quiētae erant, et oculōs nōn sustulit.

Recentiī inter sē spectāvērunt. verba Salviī nōn erant verba malī hominis. hoc rem difficiliōrem faciēbat.

 quid Recentiī respondent?