Aurelius Augustinus, Cōnfessiōnēs 1.14.23
In the Cōnfessiōnēs, Augustine reflects on his childhood education and asks why he loved Latin so readily yet resisted Greek. He contrasts the joy of learning Latin naturally among nurses and playmates with the fear and compulsion that accompanied his Greek lessons and concludes that free curiosity is a more powerful teacher than anxious necessity.
Tier 1
cūr linguam Graecam nōn amābam? Homērus, poēta Graecus, bonus erat. Homērus bonās fābulās nārrābat. fābulae dulcēs erant, sed lingua Graeca mihi nōn dulcis sed amāra erat. ego puer eram. Vergilius, poēta Latīnus, etiam bonās fābulās nārrābat. crēdō puerōs Graecōs Vergilium nōn amāre, quod linguam Latīnam discere cōguntur. sīcut ego linguam Graecam discere coāctus sum.
linguam Graecam discere difficile erat. lingua Graeca lingua aliēna erat. ego nūlla verba Graeca sciēbam. magistrī mē poenīs terrēbant. magistrī mē discere cōgēbant. ego timēbam et dolēbam.
sed lingua Latīna alia rēs erat. ego īnfāns eram. ego nūlla verba Latīna sciēbam. tamen linguam Latīnam sine metū et sine dolōre didicī. nūtrīcēs (fēminae quae mē cūrābant) mē amābant. āliī mēcum rīdēbant. āliī mēcum lūdēbant. ego laetus eram, et ita verba Latīna didicī. nēmō mē poenā cōgēbat.
itaque lībera voluntās plūs potest ad discendum quam metus et necessitās.
Tier 2
cūr ergō linguam Graecam ōderam, quae tālēs fābellās nārrābat? nam Homērus bonus erat ad tālēs fābulās nārrandās, et dulcissimē vānus est; mihi tamen, puerō, nōn dulcis sed amārus erat. crēdō etiam puerīs Graecīs Vergilius ita amārus sit, cum eum discere cōguntur sīcut ego Homērum discere coāctus sum.
difficultās linguae aliēnae omnēs dulcēs rēs Graecās quasi felle corrumpēbat. nūlla enim verba Graeca sciēbam, et magnīs terrōribus ac poenīs, ut ea discerem, premī coāctus sum. sed Latīna verba aliquandō, cum īnfāns eram, nūlla sciēbam, et tamen ea didicī sine ūllō metū aut dolōre, inter blanditiās nūtrīcum et ioca et laetitiās eōrum quī mēcum rīdēbant et lūdēbant. didicī vērō illa sine gravī onere. hinc satis appāret māiōrem vim ad discendum habēre līberam voluntātem quam necessitātem plēnam metūs.
Tier 3
cūr ergō Graecam etiam grammaticam ōderam, [quae] tālia cantābat? nam et Homērus perītus [erat] texere tālēs fābellās, et dulcissimē vānus est; mihi tamen amārus erat puerō. crēdō etiam Graecīs puerīs Vergilius ita [amārus] sit, cum eum sīc discere cōguntur ut ego illum [discere coāctus sum]. vidēlicet difficultās, difficultās omnīnō ēdiscendae linguae peregrīnae, quasi felle aspergēbat omnēs suāvitātēs Graecās fābulōsārum nārrātiōnum. nūlla enim [ex] illā verba nōveram, et saevīs terrōribus ac poenīs, ut [ea] nōssem, īnstābātur mihi vehementer. nam et Latīna [verba] aliquandō īnfāns utique nūlla nōveram, et tamen advertendō didicī sine ūllō metū atque cruciātū, inter etiam blanditiās nūtrīcum et ioca arrīdentium et laetitiās allūdentium. didicī vērō illa sine poenālī onere urgentium. hinc satis ēlūcet māiōrem vim habēre ad discenda ista līberam cūriōsitātem quam meticulōsam necessitātem.
Liber Ipse
cūr ergō Graecam etiam grammaticam ōderam tālia cantantem? nam et Homērus perītus texere tālēs fābellās et dulcissimē vānus est, mihi tamen amārus erat puerō. crēdō etiam Graecīs puerīs Vergilius ita sit, cum eum sīc discere cōguntur ut ego illum. vidēlicet difficultās, difficultās omnīnō ēdiscendae linguae peregrīnae, quasi felle aspergēbat omnēs suāvitātēs Graecās fābulōsārum nārrātiōnum. nūlla enim verba illa nōveram, et saevīs terrōribus ac poenīs ut nōssem īnstābātur mihi vehementer. nam et Latīna aliquandō īnfāns utique nūlla nōveram, et tamen advertendō didicī sine ūllō metū atque cruciātū, inter etiam blanditiās nūtrīcum et ioca arrīdentium et laetitiās allūdentium. didicī vērō illa sine poenālī onere urgentium. hinc satis ēlūcet māiōrem habēre vim ad discenda ista līberam cūriōsitātem quam meticulōsam necessitātem.