P. Ovidius Naso, Metamorphoses 10.270–281
The festival of Venus, kept throughout Cyprus, frames this page. It presents three scene-types in sequence: the holiday sacrifice, a guarded prayer offered by Pygmalion at the altar, and an omen at the flame. Read the Latin for the careful wording Pygmalion chooses and the shape the sign takes.
Tier 1
fēstus diēs Veneris vēnerat. tōta Cyprus celebrābat. multae iuvencae cecidērunt ad ārās. tūra ardēbant. Pygmaliōn ad āram cōnstitit. mūnus deae dederat. tum timidē dīxit, 'dī, sī cūncta dare potestis, optō uxōrem similem eburneae meae!' sed vērē uxōrem eburneam virginem optābat. nōn ausus est hoc dīcere.
Venus ipsa aderat in fēstīs suīs. omnia sciēbat. 'Pygmaliōn statuam suam amat. uxōrem eburneam optat.' flamma ter in ārā accēnsa est. hoc ōmen bonum erat. Pygmaliōn ad domum suam rediit. statuam petīvit. super lectum sē posuit et ōscula eī dedit. statua calida vidēbātur.
Tier 2
fēstus diēs Veneris in tōtā Cyprō celeberrimus vēnerat, et iuvencae, niveā cervīce ictae et aurum cornibus inductae, conciderant, et tūra fūmābant, cum Pygmaliōn, postquam mūnus deae dedit, ad ārās cōnstitit, et timidē dīxit, 'sī, dī, cūncta dare potestis, optō ut sit coniūnx,' nōn ausus dīcere 'eburnea virgō,' 'similis,' dīxit, 'meae eburneae.'
Venus aurea, ut ipsa fēstīs suīs aderat, sēnsit quid illa vōta vellent, et flamma, ōmen amīcī nūminis, ter accēnsa est et apicem per āerem dūxit. ut Pygmaliōn rediit, simulācrum suae puellae petit, et incumbēns torō ōscula dedit; vidēbātur tepēre.
Tier 3
fēsta diēs Veneris tōtā Cyprō celeberrima vēnerat, et iuvencae, niveā cervīce ictae [et] pandīs cornibus aurum inductae, conciderant, et tūra fūmābant, cum [Pygmaliōn] mūnere fūnctus ad ārās cōnstitit et timidē [dīxit] 'sī, dī, dare cūncta potestis, optō [ut] sit coniūnx,' nōn ausus dīcere 'eburnea virgō,' Pygmaliōn dīxit '[coniūnx] similis mea eburnae.'
[Venus aurea], ut ipsa suīs fēstīs aderat, sēnsit quid illa vōta velint, et, [tamquam] amīcī nūminis ōmen, flamma ter accēnsa est apicemque per āera dūxit. ut [Pygmaliōn] rediit, ille simulācra suae puellae petit, et torō incumbēns ōscula dedit; [statua] vīsa est tepēre.
Tier 4 - Carmen Ipsum
- fēsta diēs Veneris tōtā celeberrima Cyprō
- vēnerat, et pandīs inductae cornibus aurum
- conciderant ictae niveā cervīce iuvencae,
- tūraque fūmābant, cum mūnere fūnctus ad ārās
- cōnstitit et timidē 'sī, dī, dare cūncta potestis,
- sit coniūnx, optō,' nōn ausus 'eburnea virgō'
- dīcere, Pygmaliōn 'similis mea,' dīxit, 'eburnae.'
- sēnsit, ut ipsa suīs aderat Venus aurea fēstīs,
- vōta quid illa velint et, amīcī nūminis ōmen,
- flamma ter accēnsa est apicemque per āera dūxit.
- ut rediit, simulācra suae petit ille puellae
- incumbēnsque torō dedit ōscula; vīsa tepēre est.