P. Ovidius Naso, Metamorphoses 10.254–269
This page stays with Pygmalion and the ivory maiden in an extended descriptive passage. It is a lover's address and attentions and a catalogue of gifts and adornment, closing at the couch. The Latin itemizes many concrete objects (shells, flowers, gems, garments); read it for how Ovid stages each detail rather than for any turn in the story.
Tier 1
Pygmaliōn manūs ad statuam saepe admovēbat. estne corpus? an ebur est? saepe tangēbat, sed nōn intellegēbat. ōscula eī dabat. putābat: 'mihi ōscula reddit!' cum eā loquēbātur. eam tenēbat. putābat: 'digitī meī in corpore eius īnsīdunt!' timēbat: 'corpus eius nigrum fīet!' modo blanda verba eī dīcēbat. modo mūnera eī ferēbat. parvās avēs, flōrēs mīlle colōrum, parvōs lapidēs, et alia mūnera eī dabat. corpus eius vestibus ōrnābat. gemmās in digitīs pōnēbat. circum collum eius longa monīlia pōnēbat. omnia eam decēbant. nūda quoque pulchra erat.
Pygmaliōn eam in lectō purpureō posuit. eam vocāvit 'uxor mea.' caput eius in mollibus pennīs reposuit, quasi vīva.
Tier 2
saepe Pygmaliōn manūs operī temptantēs admovet, an corpus sit an ebur, nec adhūc fatētur ebur esse. ōscula eī dat et putat eam ōscula reddere, et loquitur et tenet, et crēdit digitōs in tāctīs membrīs īnsīdere, et timet nē līvor in pressōs artūs veniat. et modo blanditiās adhibet, modo mūnera puellīs grāta illī fert: conchās, parvōs lapidēs, et parvās avēs, et flōrēs mīlle colōrum, līlia, pictās pilās, et lacrimās ab arbore lāpsās. ōrnat quoque artūs vestibus; gemmās digitīs dat, longa monīlia collō dat; in aure levēs gemmae, et redimīcula in pectore pendent. cūncta eam decent; nec nūda minus pulchra vidētur.
Pygmaliōn eam in purpureīs strātīs collocat et eam vocat sociam torī. caput eius acclīnātum in mollibus plūmīs repōnit, quasi sēnsūra esset.
Tier 3
saepe manūs operī temptantēs admovet, [rogāns] an [illud] sit corpus an illud ebur, nec adhūc fatētur [illud] ebur esse. ōscula [eī] dat et putat [ōscula] reddī, loquiturque tenetque, et crēdit digitōs tāctīs membrīs īnsīdere, et metuit nē līvor in pressōs artūs veniat. et modo blanditiās adhibet, modo mūnera puellīs grāta illī fert: conchās teretēsque lapillōs et parvās volucrēs et flōrēs mīlle colōrum līliaque pictāsque pilās et Hēliadum lacrimās ab arbore lāpsās. ōrnat quoque artūs vestibus; dat digitīs gemmās, dat longa monīlia collō; in aure levēs bācae, redimīcula in pectore pendent. cūncta [eam] decent; nec nūda minus fōrmōsa vidētur.
[Pygmaliōn] hanc collocat strātīs conchā Sīdōnide tīnctīs appellatque [eam] sociam torī, et acclīnāta colla in mollibus plūmīs tamquam sēnsūra repōnit.
Tier 4 - Carmen Ipsum
- saepe manūs operī temptantēs admovet, an sit
- corpus an illud ebur, nec adhūc ebur esse fatētur.
- ōscula dat reddīque putat, loquiturque tenetque
- et crēdit tāctīs digitōs īnsīdere membrīs
- et metuit pressōs veniat nē līvor in artūs.
- et modo blanditiās adhibet, modo grāta puellīs
- mūnera fert illī, conchās teretēsque lapillōs
- et parvās volucrēs et flōrēs mīlle colōrum
- līliaque pictāsque pilās et ab arbore lāpsās
- Hēliadum lacrimās. ōrnat quoque vestibus artūs;
- dat digitīs gemmās, dat longa monīlia collō;
- aure levēs bācae, redimīcula pectore pendent.
- cūncta decent; nec nūda minus fōrmōsa vidētur.
- conlocat hanc strātīs conchā Sīdōnide tīnctīs
- appellatque torī sociam acclīnātaque colla
- mollibus in plūmīs tamquam sēnsūra repōnit.