P. Ovidius Naso, Metamorphoses 4.147–166
Thisbē's final speech closes the tale: her words over Pyramus, a prayer to both their parents, and an apostrophe to the tree, followed by the narrator's brief close.
Tier 1
Thisbē vestem suam et gladium vīdit. tum dīxit: "manus tua et amor tē perdidit, miser! etiam ego manum fortem habeō. etiam ego amō. amor mihi vīrēs ad vulnera dabit. tē in mortem sequar. dē tuā morte miserrima causa et comes dīcar. nunc nec mors nōs dīvidet.
ō miserī parentēs meī et illīus, rogō vōs: amor noster certus erat. ultima hōra nōs iūnxit. nōlīte prohibēre quod in eōdem sepulcrō pōnimur.
et tū, arbor, quae nunc ūnum corpus tegis, mox duo corpora tegēs: signa caedis tene. semper habē frūctūs nigrōs et dolōrī aptōs, in memoriam duōrum mortuōrum."
dīxit. tum gladium sub pectus pōsuit. in ferrum cecidit.
vōta deōs tetigērunt. vōta etiam parentēs tetigērunt. nam color in pōmō, cum mātūrum est, niger est; et cinerēs eōrum in eādem ūrnā requiēscunt.
Tier 2
postquam vestem suam et gladium Pyramī vīdit, "tua manus," inquit, "et amor tē perdidit, miser! est et mihi manus fortis in hoc ūnum factum, est et amor: hic mihi vīrēs in vulnera dabit. tē extīnctum sequar, et miserrima causa et comes tuae mortis dīcar. quem sōlā morte ā mē auferre fātum poterat, nec morte ipsā iam ā mē auferrī poteris.
hoc tamen, ō miserrimī parentēs meī et illīus, ambōrum verbīs rogō: sinite nōs, quōs amor certus, quōs ultima hōra iūnxit, in eōdem sepulcrō compōnī.
at tū, arbor, quae nunc ūnum miserum corpus tegis, mox duo tegēs: signa caedis tene, et semper frūctūs nigrōs et maestōs habē, in memoriam duōrum sanguinis."
dīxit, et gladiō sub īmum pectus aptātō, sē in ferrum iēcit, quod adhūc ā caede tepēbat.
vōta tamen tetigērunt deōs, tetigērunt parentēs; nam color in pōmō, ubi mātūrum est, āter est, et quod ex flammīs remanet, in eādem ūrnā requiēscit.
Tier 3
quae postquam vestem suam cognōvit et ēnse vīdit ebur vacuum, "tua tē manus," inquit, "amorque perdidit, īnfēlīx! est et mihi fortis in ūnum hoc manus, est et amor: hic dabit in vulnera vīrēs. persequar extīnctum, lētīque miserrima causa comesque tuī dīcar; quīque ā mē morte revellī heu sōla poterās, poteris nec morte revellī.
hoc tamen ambōrum verbīs estōte rogātī, ō multum miserī meus illīusque parentēs, ut, quōs certus amor, quōs hōra novissima iūnxit, compōnī tumulō nōn invideātis eōdem.
at tū, quae rāmīs miserābile corpus arbor nunc tegis ūnīus, mox es tēctūra duōrum, signa caedis tene, pullōsque et lūctibus aptōs semper habē fētūs, geminī monimenta cruōris."
dīxit, et, aptātō mucrōne sub īmum pectus, incubuit ferrō, quod adhūc ā caede tepēbat.
vōta tamen tetigēre deōs, tetigēre parentēs; nam color in pōmō est, ubi permātūruit, āter, quodque rogīs superest, ūnā requiēscit in ūrnā.
Tier 4 - Carmen Ipsum
- quae postquam vestemque suam cognōvit et ēnse
- vīdit ebur vacuum, "tua tē manus" inquit "amorque
- perdidit, īnfēlīx! est et mihi fortis in ūnum
- hoc manus, est et amor: dabit hic in vulnera vīrēs.
- persequar extīnctum lētīque miserrima dīcar
- causa comesque tuī: quīque ā mē morte revellī
- heu sōla poterās, poteris nec morte revellī.
- hoc tamen ambōrum verbīs estōte rogātī,
- ō multum miserī meus illīusque parentēs,
- ut, quōs certus amor, quōs hōra novissima iūnxit,
- compōnī tumulō nōn invideātis eōdem;
- at tū quae rāmīs arbor miserābile corpus
- nunc tegis ūnīus, mox es tēctūra duōrum,
- signa tene caedis pullōsque et lūctibus aptōs
- semper habē fētūs, geminī monimenta cruōris."
- dīxit et aptātō pectus mucrōne sub īmum
- incubuit ferrō, quod adhūc ā caede tepēbat.
- vōta tamen tetigēre deōs, tetigēre parentēs;
- nam color in pōmō est, ubi permātūruit, āter,
- quodque rogīs superest, ūnā requiēscit in ūrnā.
