P. Ovidius Naso, Metamorphoses 1.548–567
Here the episode reaches its metamorphosis, and Apollo speaks over the result. His words turn toward Rome, to the triumphal procession, the Capitoline, the door of Augustus, and the land of Latium; he appears under his healer's cult-title, Paeān.
Tier 1
Daphnē precem fīnīvit. statim torpor gravis artūs eius occupat. tenuis cortex pectus molle cingit. capillī fīunt folia. bracchia fīunt rāmī. pēs, quī modo celerrimus erat, in rādīcibus pigrīs haeret. faciēs eius fit cacūmen arboris. sōla pulchritūdō eius manet.
Apollō etiam tum eam amat. Apollō manum dextram in trūncō posuit. pectus sub cortice novō adhūc trepidābat. Apollō id sēnsit. bracchiīs suīs rāmōs amplectitur quasi membra. ōscula lignō dat. sed lignum etiam ab ōsculīs fugit.
tum Apollō arborī dīxit: 'quoniam nōn potes esse uxor mea, certē eris arbor mea! coma mea, cithara mea, et pharetrae meae tē semper habēbunt, ō laure! cum mīlitēs Rōmānī triumphum agunt, et vōcēs laetae "Triumphum!" clāmant, et hominēs in Capitōliō longās pompās vident, tū aderis. tū stābis ante portās domūs Augustī. tū eris custōs fidissima. tū tuēberis quercum, quae in mediō est. meum caput iuvenāle est et capillōs longōs habet. tū quoque semper folia tua habē. folia tua perpetua sunt!' Paeān fīnīverat. laurea rāmīs novīs adnuit. cacūmen suum movēbat ut caput.
Tier 2
vix Daphnē precem fīnīvit, cum torpor gravis artūs occupāvit: tenuis liber praecordia mollia cingit, crīnēs in frondem crēscunt, bracchia in rāmōs crēscunt, pēs modo tam vēlōx pigrīs rādīcibus haeret, ōra cacūmen arboris habent: nitor ūnus in illā remanet.
Phoebus hanc quoque amat, et dextram in stipite posuit et sēnsit: pectus adhūc trepidābat sub cortice novō. rāmōs suīs lacertīs amplectitur sīcut membra. ōscula dat lignō; tamen lignum ōscula refugit.
cui deus dīxit: 'at, quoniam nōn potes esse coniūnx mea, certē eris arbor mea! coma mea, citharae meae, pharetrae nostrae tē semper habēbunt, ō laure; tū aderis ducibus Latiīs, cum vōx laeta canet "Triumphum!" et Capitōlia vīsent longās pompās; eadem stābis fidissima custōs ante forēs domūs Augustī, et tuēbere quercum mediam, et, ut meum caput iuvenāle longōs capillōs habet, tū quoque semper gere honōrēs perpetuōs frondis!' Paeān fīnierat. laurea, quae rāmōs modo fēcerat, adnuit, et vīsa est cacūmen agitāsse ut caput.
Tier 3
vix prece fīnītā, torpor gravis occupat artūs, mollia praecordia tenuī librō cinguntur, crīnēs in frondem [crēscunt], bracchia in rāmōs crēscunt, pēs, modo tam vēlōx, pigrīs rādīcibus haeret, ōra cacūmen habet: nitor ūnus in illā remanet. Phoebus hanc quoque amat, et, dextrā in stipite positā, sentit pectus adhūc trepidāre sub cortice novō, complexusque rāmōs suīs lacertīs ut membra ōscula dat lignō; tamen lignum refugit ōscula.
cui deus [dīxit]: 'at, quoniam coniūnx mea nōn potes esse, arbor eris certē mea! semper tē coma, tē citharae, tē nostrae, laure, pharetrae habēbunt; tū aderis ducibus Latiīs, cum vōx laeta canet Triumphum et Capitōlia longās pompās vīsent; eadem [tū] fidissima custōs stābis ante forēs postibus Augustīs, tuēbereque quercum mediam, atque ut meum caput iuvenāle est intōnsīs capillīs, tū quoque perpetuōs honōrēs frondis semper gere!' fīnierat Paeān: laurea rāmīs modo factīs adnuit, vīsaque est agitāsse cacūmen ut caput.
Tier 4 - Carmen Ipsum
- vix prece fīnītā torpor gravis occupat artūs,
- mollia cinguntur tenuī praecordia librō,
- in frondem crīnēs, in rāmōs bracchia crēscunt,
- pēs modo tam vēlōx pigrīs rādīcibus haeret,
- ōra cacūmen habet: remanet nitor ūnus in illā.
- hanc quoque Phoebus amat positāque in stipite dextrā
- sentit adhūc trepidāre novō sub cortice pectus
- complexusque suīs rāmōs ut membra lacertīs
- ōscula dat lignō; refugit tamen ōscula lignum.
- cui deus 'at, quoniam coniūnx mea nōn potes esse,
- arbor eris certē' dīxit 'mea! semper habēbunt
- tē coma, tē citharae, tē nostrae, laure, pharetrae;
- tū ducibus Latiīs aderis, cum laeta Triumphum
- vōx canet et vīsent longās Capitōlia pompās;
- postibus Augustīs eadem fīdissima custōs
- ante forēs stābis mediamque tuēbere quercum,
- utque meum intōnsīs caput est iuvenāle capillīs,
- tū quoque perpetuōs semper gere frondis honōrēs!'
- fīnierat Paeān: factīs modo laureā rāmīs
- adnuit utque caput vīsa est agitāsse cacūmen.
