P. Vergilius Maro, Aeneid 11.532-556
Diana addresses the nymph Opis and explains her special love for Camilla. She tells how Camilla's father Metabus, exiled from Privernum and pursued by the Volsci, carried his infant daughter into the wilderness and, halted at the flooded Amasenus, devised a desperate plan to save her.
Tier 1
[Diana loquitur ad Opim:]
I. DIANA LOQUITUR
intereā Diana trīstis erat. Opim celerem vocāvit, ūnam ex virginibus suīs. Diana eī dīxit:
"Camilla ad bellum crūdēle prōcēdit, ō virgō. nostrīs armīs armāta est, sed frūstrā. Camilla mihi cārissima est ante omnēs aliās. nōn modo nunc eam amō. semper eam amāvī. audī cūr."
II. METABUS EXSUL
"ōlim Metabus rēx urbis Privernae erat. sed cīvēs eum ōdērunt quia superbus erat. ē rēgnō pulsus est. ex urbe fūgit. īnfantem parvam, fīliam suam, sēcum portābat. inter ipsa proelia bellī eam sustulit et in exsilium comitem dūxit.
nōmen mātris īnfantis Casmilla erat. Metabus ūnam partem nōminis mūtāvit et fīliam Camillam appellāvit. ipse īnfantem in sinū ante sē portābat. iuga longa nemorum petēbat. undique tēla saeva eum premēbant. Volscī undique eum circumveniēbant."
III. FLŪMEN AMĀSĒNUS
"ecce, in mediā fugā, flūmen Amāsēnum appāruit. flūmen magnum erat et per rīpās fluēbat: tantus imber ē nūbibus ruptus erat. Metabus trānsīre volēbat. sed timēbat, nōn prō sē, sed prō īnfante. amābat eam. amor eum tardābat.
quid facere poterat? omnia sēcum volvēbat. subitō cōnsilium cēpit, vix bonum cōnsilium, sed sōlum."
IV. CŌNSILIUM
"tēlum ingēns habēbat, solidum et rōbustum, quod manū validā gerēbat. fīliam cortice arboris clausit et in mediō tēlō aptē circumligāvit. tēlum dextrā magnā sustulit et ad caelum dīxit:"
Tier 2
intereā Diana trīstis Opim vēlōcem, ūnam ex virginibus sociīs et sacrā turbā, in caelō adloquēbātur et haec verba dīcēbat:
'Camilla prōcēdit ad bellum crūdēle, ō virgō, et nostrīs armīs frūstrā armāta est, Camilla, cara mihi ante omnēs aliās. neque enim hic amor Diānae novus est nec subitā dulcēdine animum mōvit.
Metabus, expulsus ob invidiam ē rēgnō propter vīrēs superbās, cum antīquā urbe Prīvernō discēdēbat; īnfantem inter proelia bellī sēcum portāns eam in exsilium comitem sustulit. nōmen mātris Casmilla erat; fīliam Camillam appellāvit, ūnā parte nōminis mūtātā. ipse eam sinū ante sē portāns montēs altōrum nemorum petēbat: tēla undique saeva eum premēbant et Volscī mīlite circumfūsō eum circumībant.
ecce mediō fugae flūmen Amāsēnus abundāns rīpīs spūmābat, tantus imber ē nūbibus ruptus erat. ille trānsīre parāns amōre īnfantis impeditur et cārō onerī timet. dum omnia sēcum volvit, subitō vix hoc cōnsilium cēpit: tēlum immāne quod bellātor manū validā gerēbat, solidum et rōbustum, ēlēgit. huic tēlō nātam cortice arboris clausam implicat atque hastae aptē circumligat; quam dextrā ingentī tenēns ita ad caelum dīcit:'
Tier 3
intereā Lātōnia trīstis Opim vēlōcem, ūnam ex virginibus sociīs sacrāque catervā, in superīs sēdibus compellābat et hās vōcēs ōre dabat:
'Camilla graditur ad bellum crūdēle, ō virgō, et nostrīs armīs nēquīquam cingitur, [Camilla] cara mihi ante aliās. neque enim iste amor Diānae novus vēnit [nec] subitāque dulcēdine animum mōvit.
Metabus, pulsus ob invidiam rēgnō vīrisque superbīs, cum antīquā Prīvernum urbe excēderet, īnfantem inter media proelia bellī fugiēns sustulit exsiliō comitem, mātrisque nōmine Casmillae, mūtātā [ūnā] parte, [eam] Camillam vocāvit. ipse [eam] sinū prae sē portāns iuga longa sōlōrum nemorum petēbat: tēla undique saeva premēbant et Volscī circumfūsō mīlite volitābant.
ecce mediō fugae Amāsēnus abundāns summīs rīpīs spūmābat, tantus imber sē nūbibus rūperat. ille innāre parāns īnfantis amōre tardātur cārōque onerī timet. [dum] omnia sēcum versantī subitō vix haec sententia sēdit: tēlum immāne quod bellātor manū validā forte gerēbat, solidum nōdīs et rōbore coctō, [erat]. huic [tēlō] nātam librō et silvestrī subere clausam implicat atque habilem mediae hastae circumligat; quam dextrā ingentī librāns ita ad aethera fātur:'
Tier 4 - Carmen Ipsum
- vēlōcem intereā superīs in sēdibus Opim,
- ūnam ex virginibus sociīs sacrāque catervā,
- compellābat et hās trīstis Lātōnia vōcēs
- ōre dabat: 'graditur bellum ad crūdēle Camilla,
- ō virgō, et nostrīs nēquīquam cingitur armīs,
- cara mihi ante aliās. neque enim novus iste Diānae
- vēnit amor subitāque animum dulcēdine mōvit.
- pulsus ob invidiam rēgnō vīrisque superbīs
- Prīvernō antīquā Metabus cum excēderet urbe,
- īnfantem fugiēns media inter proelia bellī
- sustulit exsiliō comitem, mātrisque vocāvit
- nōmine Casmillae mūtātā parte Camillam.
- ipse sinū prae sē portāns iuga longa petēbat
- sōlōrum nemorum: tēla undique saeva premēbant
- et circumfūsō volitābant mīlite Volscī.
- ecce fugae mediō summīs Amāsēnus abundāns
- spūmābat rīpīs, tantus sē nūbibus imber
- rūperat. ille innāre parāns īnfantis amōre
- tardātur cārōque onerī timet. omnia sēcum
- versantī subitō vix haec sententia sēdit:
- tēlum immāne manū validā quod forte gerēbat
- bellātor, solidum nōdīs et rōbore coctō,
- huic nātam librō et silvestrī subere clausam
- implicat atque habilem mediae circumligat hastae;
- quam dextrā ingentī librāns ita ad aethera fātur:
Tier 4 - Carmen Ipsum (AP Core Vocabulary)
- vēlōcem intereā superīs in sēdibus Opim,
- ūnam ex virginibus sociīs sacrāque catervā,
- compellābat et hās trīstis Lātōnia vōcēs
- ōre dabat: ‘graditur bellum ad crūdēle Camilla,
- ō virgō, et nostrīs nēquīquam cingitur armīs,
- cara mihi ante aliās. neque enim novus iste Diānae
- vēnit amor subitāque animum dulcēdine mōvit.
- pulsus ob invidiam rēgnō vīrisque superbīs
- Prīvernō antīquā Metabus cum excēderet urbe,
- īnfantem fugiēns media inter proelia bellī
- sustulit exsiliō comitem, mātrisque vocāvit
- nōmine Casmillae mūtātā parte Camillam.
- ipse sinū prae sē portāns iuga longa petēbat
- sōlōrum nemorum: tēla undique saeva premēbant
- et circumfūsō volitābant mīlite Volscī.
- ecce fugae mediō summīs Amāsēnus abundāns
- spūmābat rīpīs, tantus sē nūbibus imber
- rūperat. ille innāre parāns īnfantis amōre
- tardātur cārōque onerī timet. omnia sēcum
- versantī subitō vix haec sententia sēdit:
- tēlum immāne manū validā quod forte gerēbat
- bellātor, solidum nōdīs et rōbore coctō,
- huic nātam librō et silvestrī subere clausam
- implicat atque habilem mediae circumligat hastae;
- quam dextrā ingentī librāns ita ad aethera fātur: