Titus Livius, Ab Urbe Condita [2.11.6-10]
Livy describes how the Roman consul Valerius executes his ambush plan, trapping and decisively defeating a large force of plundering Etruscans.
Tier 1
Et servi Etruscis id dixerunt; Etrusci miserunt plures milites multo trans flumen ut multas res capiant.
Publius Valerius inde iubet Titum Herminium considere occultum in via Gabina cum parvo numero militum,
Valerius iubet Spurium Larcium expectare ad portam Collinam cum manu iuvenum armis levibus dum hostis ante Spurium it, deinde se obicere ne ad flumen reditus sit.
alter consulum duorum, Titus Lucretius, exivit porta Naevia cum multis militibus;
Valerius ipse educit cohortes delectas monte Caelio, et hostes primum viderunt hos milites.
Ubi Herminius tumultum sensit, cucurrit ex loco secreto, et impetum fecit contra Etruscos qui ad Lucretium versi sunt;
clamor redditus ab dextra et ab sinistra, hinc a porta Collina, illinc ab Naevia porta;
ita praedatores in medio victi sunt, neque praedatores aequi ad pugnam Romanis fortibus, neque praedatores viam ad fugam habuerunt.
et ille fuit finis Etruscis errandi tam late.
Tier 2
Et sciverunt indicio perfugae; traiciuntque multo plures flumen, ut in spem universae praedae.
Publius Valerius inde iubet Titum Herminium via Gabina considere occultum cum modicis copiis ad secundum lapidem,
(Valerius iubet) Spurium Larcium stare ad portam Collinam cum expedita iuventute donec hostis praetereat; inde se obicere ne ad flumen reditus sit.
Consulum (duorum) alter, Titus Lucretius, egressus porta Naevia cum aliquot manipulis militum;
Valerius ipse educit cohortes delectas Caelio monte, hique primi apparuerunt hosti.
Ubi tumultum sensit, Herminius concurrit ex insidiis, et caedit terga Etruscis versis in Lucretium;
clamor redditus dextra laevaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naevia;
ita caesi praedatores in medio, neque pares ad pugnam viribus et saeptis omnibus viis ad fugam.
et ille fuit finis Etruscis evagandi tam effuse.
Segmented Reader
Et sciere perfugae indicio;
multoque plures,
ut in spem universae praedae,
flumen traiciunt.
P. Valerius inde
T. Herminium
cum modicis copiis ad secundum lapidem
Gabina via occultum considere iubet,
Sp. Larcium
cum expedita iuventute
ad portam Collinam stare
donec hostis praetereat;
inde se obicere
ne sit ad flumen reditus.
Consulum
alter T. Lucretius porta Naevia
cum aliquot manipulis militum
egressus;
ipse Valerius Caelio monte cohortes delectas educit,
hique primi apparuere hosti.
Herminius
ubi tumultum sensit,
concurrit ex insidiis,
versisque in Lucretium Etruscis terga caedit;
dextra laevaque,
hinc a porta Collina,
illinc ab Naevia,
redditus clamor;
ita caesi in medio praedatores,
neque ad pugnam viribus pares
et ad fugam saeptis omnibus viis.
Finisque ille tam effuse evagandi Etruscis fuit.
Tier 3 - Liber Ipse
Et sciere perfugae indicio; multoque plures, ut in spem universae praedae, flumen traiciunt. P. Valerius inde T. Herminium cum modicis copiis ad secundum lapidem Gabina via occultum considere iubet, Sp. Larcium cum expedita iuventute ad portam Collinam stare donec hostis praetereat; inde se obicere ne sit ad flumen reditus. Consulum alter T. Lucretius porta Naevia cum aliquot manipulis militum egressus; ipse Valerius Caelio monte cohortes delectas educit, hique primi apparuere hosti. Herminius ubi tumultum sensit, concurrit ex insidiis, versisque in Lucretium Etruscis terga caedit; dextra laevaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naevia, redditus clamor; ita caesi in medio praedatores, neque ad pugnam viribus pares et ad fugam saeptis omnibus viis. Finisque ille tam effuse evagandi Etruscis fuit.
Written by Robert Amstutz