post mortem Caesaris duo virī Caesariānōs dūcēbant: Marcus Antōnius, amīcus Caesaris et cōnsul, et Gāius Octāvius, hērēs eius. Octāvius nunc nōmen patris novī gerēbat, et omnēs eum "Caesarem" vocābant; nōs eum "Octāviānum" vocāmus. prīmō hī duo inter sē pugnābant. annō 711 AUC (43 BCE) apud Mutinam cōnsulēs et Octāviānus exercitum Antōniī vīcērunt. sed neuter sōlus vincere poterat.

mēnse Octōbrī eiusdem annī Antōnius, Octāviānus et Marcus Aemilius Lepidus, alius dux Caesariānus, prope Bonōniam convēnērunt. ibi novam societātem fēcērunt. prīma societās, Caesaris et Pompēiī et Crassī, sēcrēta fuerat. haec nōn erat sēcrēta: tribūnus plēbis lēgem tulit, et populus trēs virōs "triumvirōs" fēcit. quīnque annōs triumvirī lēgēs sine senātū ferre et magistrātūs creāre poterant.

prīmum triumvirī prōscrīptiōnēs fēcērunt. nōmina inimīcōrum in tabulīs scrīpsērunt et eās tabulās in forō posuērunt. quisquis nōmen in tabulā vidēbat, eum hominem necāre poterat, et bona eius capere. circiter trecentī senātōrēs et duo mīlia equitum periērunt. triumvirī etiam propinquōs suōs trādidērunt: Lepidus frātrem suum, Antōnius avunculum suum. in tabulīs erat etiam nōmen Marcī Tulliī Cicerōnis. Antōnius id scrīpserat, et Octāviānus eum nōn servāvit.

tum Antōnius et Octāviānus contrā Brūtum et Cassium in Graeciam iērunt. annō 712 AUC (42 BCE) apud Philippōs duo proelia fuērunt. post prīmum proelium Cassius sē necāvit, et post secundum Brūtus. sīc Antōnius et Octāviānus mortem Caesaris vindicāvērunt. tum orbem Rōmānum inter sē dīvīsērunt: Antōnius Orientem tenēbat, Octāviānus Ītaliam et Occidentem, Lepidus Āfricam.

Lepidus minimus inter trēs erat, et aliī duo eum rārō audiēbant. annō 718 AUC (36 BCE) Octāviānus in Siciliā Sextum Pompēium, fīlium Pompēiī Magnī, vīcit. Lepidus, ex Āfricā veniēns, Siciliam sibi postulāvit. sed Octāviānus sōlus et sine armīs in castra eius intrāvit, et mīlitēs Lepidī ad Octāviānum trānsiērunt. Lepidus ad pedēs eius cecidit et vītam ōrāvit. Octāviānus eī vītam dedit, sed nūllam potestātem. Lepidus tamen pontifex maximus ūsque ad mortem manēbat.

nunc duo sōlī erant: Antōnius in Oriente, Octāviānus in Occidente. poteratne orbis Rōmānus duōs dominōs diū ferre?