multī senātōrēs Caesarem timēbant. aliī dīcēbant: "Caesar rēx esse vult!" aliī honōrēs suōs ab eō āmīserant. aliī rem pūblicam veterem amābant. ē hīs senātōribus duo ducēs erant: Gāius Cassius Longīnus, vir audāx et īrātus, et Marcus Jūnius Brūtus, fīlius Servīliae. Servīlia ōlim amīca Caesaris fuerat, et Caesar Brūtum quasi fīlium amābat. sed familia Brūtī ā Lūciō Jūniō Brūtō veniēbat, quī ultimum rēgem ex urbe expulerat. Cassius Brūtum saepe dē illō maiōre monēbat, et tandem Brūtus cōnsēnsit. circiter sexāgintā senātōrēs coniūrātiōnem fēcērunt.

interim signa mala appārēbant. Spurinna, haruspex, Caesarem monuit: "cavē Īdūs Mārtiās!" nocte ante Īdūs Calpurnia, uxor Caesaris, somnium horribile vīdit: corpus marītī eius sanguine plēnum erat. māne Calpurnia clāmāvit: "manē domī, Caesar!" Caesar prīmō cōnsēnsit. sed Decimus Brūtus, ūnus ē coniūrātīs, ad domum vēnit et dīxit: "senātōrēs tē exspectant." Caesar igitur exiit.

in viā Caesar Spurinnam vīdit et iocōsē dīxit: "Īdūs Mārtiae vēnērunt!" Spurinna respondit: "vēnērunt, sed nōn praeterīvērunt."

eō tempore Rōmānī Cūriam veterem reficiēbant. itaque senātus in Cūriā Pompēiī, prope theātrum eius, conveniēbat. coniūrātī pugiōnēs in togīs cēlābant. ubi Caesar in sellā cōnsēdit, eum circumstetērunt. Tillius Cimber prō frātre suō ōrāvit, et Caesar negāvit. tum Cimber togam Caesaris arripuit. id erat signum. Casca prīmus pugiōnem ēdūxit et Caesarem percussit. tum aliī coniūrātī undique eum percutiēbant.

Caesar inter eōs Brūtum vīdit. Suētōnius verba eius Graeca nārrat: "καὶ σὺ, τέκνον;" ("tū quoque, fīlī?"). sed Brūtus nihil respondit. Caesar togā caput operuit et nōn iam resistēbat. vīgintī tria vulnera accēpit, et ad pedēs statuae Pompēiī, inimīcī suī veteris, cecidit. sīc Caesar periit.

posteā coniūrātī, pugiōnēs cruentōs tenentēs, in forum cucurrērunt. "tyrannum necāvimus!" clāmābant. "lībertās redit!" sed populus tacēbat, nōn laetus sed timidus.

paucīs diēbus post Marcus Antōnius, quī eō annō cōnsul erat, in forō ōrātiōnem fūnebrem habuit. togam Caesaris cruentam populō ostendit et vulnera eius mōnstrāvit. tum testāmentum eius recitāvit. Caesar hortōs suōs populō Rōmānō dederat, et omnī cīvī pecūniam. hērēs eius erat Gāius Octāvius, nepōs sorōris eius, quem Caesar in testāmentō fīlium suum fēcerat. hic iuvenis duodēvīgintī annōs habēbat.

ubi populus hanc ōrātiōnem audīvit, īrātissimus erat. coniūrātī ē Rōmā fūgērunt. Brūtus in Macedoniam, Cassius in Syriam iērunt, et ibi exercitūs collēgērunt. coniūrātī rem pūblicam servāre voluerant. servāvēruntne eam, an dēlēvērunt?