postquam Hannibal in Italiam pervēnit, Rōmānī exercitūs suōs contrā eum mīsērunt. sed Hannibal dux callidissimus erat quī artem bellī melius quam omnēs ducēs Rōmānōs sciēbat.

prīma māgna pūgna ad flūmen Trebiam, annō 536 AUC (218 BCE), facta est. Hannibal cōnsulem Rōmānum in īnsidiās dūxit. mīlitēs Rōmānī per flūmen frīgidum trānsīre coāctī sunt. tum Hannibal eōs undique oppugnāvit. frāter eius, Māgō, cum mīlitibus ā tergō appāruit. exercitus Rōmānus paene dēlētus est.

annō proximō, ad lacum Trasimēnum, Hannibal iterum Rōmānōs in īnsidiās dūxit. nebula dēnsa super lacum erat, et Rōmānī hostēs vidēre nōn poterant. Hannibal cōpiās suās in collibus circum lacum posuit. ubi exercitus Rōmānus prope lacum iter faciēbat, Carthāginiēnsēs undique impetum fēcērunt. cōnsul Rōmānus interfectus est, et quīndecim mīlia mīlitum periērunt.

Rōmānī nunc magnō timōre affectī sunt. dictātōrem creāvērunt, Quīntum Fabium Maximum, quī Hannibalem nōn in proeliō sed moram faciendo vincere voluit. sed populus Rōmānus hanc moram nōn diū tolerāvit.

annō 538 AUC (216 BCE), Rōmānī maximum exercitum quem umquam habuerant contrā Hannibalem mīsērunt. octōgintā mīlia mīlitum ad oppidum Cannās convēnērunt. Hannibal autem sōlum quīnquāgintā mīlia habēbat. sed Hannibal exercitum Rōmānum undique circumvēnit. mīlitēs Rōmānī, quī fugere nōn poterant, ab hostibus interfectī sunt. inter quīnquāgintā et septuāgintā mīlia Rōmānōrum eō diē periērunt. cōnsul Aemilius Paullus quoque inter mortuōs erat.

haec clādēs Rōmānōs valdē terruit. fēminae per viās urbis dolōrem ostendēbant. multī sociī Rōmānōrum Rōmam relīquērunt et sē Hannibalī dedērunt. Capua, urbs māgna, ad Hannibalem dēfēcit. Rōmānī tamen sē numquam dedērunt. senātus novum exercitum etiam ex servīs līberātīs fēcit. Rōmānī nunc sciēbant Hannibalem in proeliō superāre nōn posse. novum cōnsilium cēpērunt: bellum longum et lentum contrā eum gerere.