in Rōmā antiquā, lūdus nōn erat pūblicus. familiae pecūniam dare dēbuērunt. lūdus nōn erat magnō pretiō, sed nōn erat grātuītus. multae familiae līberōs ad lūdum mīsērunt. nōn modo familiae dīvitēs sed etiam familiae nōn dīvitēs līberōs mīsērunt. erat ūtile legere et scrībere.

puerī Rōmānī saepe circā annōs septem lūdum incēpērunt. puellae Rōmānae saepe domī doctae sunt. nōnnūllae tamen puellae ad lūdum paucōs annōs iērunt.

paedagōgus servus familiae erat. paedagōgus līberōs ā domō ad lūdum dūxit. saepe alius servus rēs portāvit: cēram, tabellās, stylum. paedagōgus prope lūdum mānsit et cum līberīs domum ambulāvit.

prīmus magister erat lūdī magister. lūdī magister puerōs puellāsque legere, scrībere, et numerāre docuit.

deinde puerī ad grammaticum iērunt. grammaticus erat magister litterārum. grammaticus puerōs dē librīs Graecīs et Rōmānīs docuit. puerī ad grammaticum circā annōs quīndecim iērunt.

posteā nōnnūllī puerī ad rhētorem iērunt. rhētor puerōs artem dīcendī docuit. rhētor erat magister ōrātiōnis. ōrātiō erat ars magna Rōmānīs.