"aliquid hoc ōstium movet," inquit Octāviāna, dum interius eunt. "sīcut aliquid autoraedās movet. quid sit, nōn videō. sed īnstrūmentum est, nōn iānitor."

Bellātor nihil respondit. nōn certus erat.

deinde in mūrō interiōre tabulam vīdērunt.

ingēns erat, plāna et ātra et lūcida, tanta quanta latus casae. et in tabulā rēs movēbantur.

Recentiī cōnstitērunt.

hominēs in tabulā erant, et ōra movēbant, et verba faciēbant, sed nēmō vōcēs eōrum audīvit. deinde hominēs abiērunt, et litterae vēnērunt, clārae, et per tabulam currēbant, et post litterās numerī.

nōn erat pictūra: pictūra sē nōn movet.

nōn erat fenestra: per fenestram rēs vērae videntur, et hī hominēs vērī nōn erant, nam ūnus ter rediit et ter eadem verba fēcit.

nōn erat speculum, quod Recentiī in eā nōn erant.

Bellātor propius accessit et diū spectāvit.

"signum est," inquit. "Octāviāna, hoc signum est. rēs mīra in locō mīrō, et litterae currunt, et nōs sōlī hīc sumus. quid postulant deī?"

Octāviāna nōn statim respondit. nam Bellātor ūnō modō rēctē cōgitāverat: Rōmānus quī rem mīram videt rogāre dēbet, loquunturne deī.

sed deinde alia cōgitāvit.

"spectā quam saepe mūtātur," inquit. "ter mūtāta est dum hīc stāmus. et nēmō eam spectat. sī deī hominibus signum mittunt, semel mittunt, et hominēs timent, et sacerdōtēs veniunt. hoc signum nēminem exspectat. hoc currit, et currit, et nēmō adest."

"fortasse omnēs abiērunt."

"fortasse. sed cōgitā, frāter. sī omnis tabula in hōc locō ostentum est, deī nihil aliud faciunt quam nōbīscum loquī, tōtā diē, dē rēbus quās nōn intellegimus. hic nōn est modus deōrum."

Bellātor tabulam iterum spectāvit. "quid igitur est?"

"hic locus dē sē ipsō loquitur." Octāviāna ā tabulā recessit ūnum gradum. "in vīllā Caeciliī pictūrae in mūrīs erant: Trōia, et mare, et deī. quis eās spectābat? nēmō. semper ibi erant, et hospitēs per ātrium ambulābant et nōn cūrābant. hae imāginēs eaedem sunt. huius locī sunt. ad nōs missae nōn sunt."

et tamen tabula lūcēbat, et litterae currēbant, et facile erat stāre et spectāre.

 tabula sē iterum mūtat. quid Recentiī faciunt?