P. Cornelius Tacitus, Agricola 18

Agricola reaches Britain as governor in the middle of the summer of 77 CE, and the chapter covers his first season there: the Ordovices of north Wales, and the island of Mona, last seen under Suetonius Paulinus.

 

Tier 1

Agricola mediā aestāte in Britanniam vēnit. ibi multa bella erant: aliquandō Rōmānī vincēbant, aliquandō Britannī. mīlitēs Rōmānī nūllum bellum eō annō exspectābant, et quiētem volēbant. hostēs autem occāsiōnem quaerēbant.

 

paulō ante adventum Agricolae Ordovicēs, gēns Britannōrum, equitēs Rōmānōs in fīnibus suīs oppugnāvērunt et paene omnēs occīdērunt. itaque tōta prōvincia commōta est. Britannī quī bellum volēbant factum Ordovicum probābant. sed prīmum novum lēgātum spectāre volēbant: "quālis est hic Agricola?"

 

aestās iam paene ācta erat. mīlitēs Rōmānī in multīs locīs prōvinciae erant, et quiētem exspectābant. multī Agricolae dīcēbant: "nōlī nunc bellum incipere! melius est loca perīculōsa tantum custōdīre." sed Agricola bellum statim gerere cōnstituit.

 

mīlitēs ex legiōnibus et paucōs auxiliārēs convocāvit. Ordovicēs in campum dēscendere nōn audēbant, sed in collibus manēbant. itaque Agricola ipse prīmus ante mīlitēs ībat et exercitum in collēs dūxit. nam ubi dux ipse in perīculō est, mīlitēs quoque fortēs sunt.

 

Agricola paene tōtam gentem Ordovicum occīdit. tum cōgitābat: "nunc celeriter agere dēbeō. sī prīmum bellum bene ēvenit, cēterī Britannī timēbunt." itaque Monam īnsulam capere voluit. suprā nārrāvī: Paulīnus hanc īnsulam oppugnābat, sed tum tōta Britannia rebellāvit, et Paulīnus ab īnsulā redīre dēbuit.

 

sed nāvēs nōn erant, quia cōnsilium subitum erat. tamen dux sapiēns et cōnstāns mīlitēs trānsportāvit. mīlitēs omnēs sarcinās dēposuērunt. Agricola optimōs auxiliārēs subitō in mare mīsit. hī mīlitēs vada bene nōverant; in patriā suā semper natābant, et sē et arma et equōs simul in aquā regere poterant.

 

hostēs classem exspectābant, aut saltem nāvēs. sed mīlitēs per aquam veniēbant! hostēs valdē mīrābantur et dīcēbant: "hīs hominibus nihil difficile est. nēmō eōs vincere potest."

 

itaque Britannī pācem petīvērunt et īnsulam trādidērunt. omnēs Agricolam virum clārum et magnum putābant. aliī rēctōrēs, ubi in prōvinciam veniunt, sē ostendunt et honōrēs petunt. Agricola autem labōrem et perīculum amābat.

 

sed Agricola nōn superbus erat propter victōriam. nōn dīcēbat: "magnam victōriam habuī," sed tantum: "victōs continuī." ducēs Rōmānī post victōriam litterās cum laurō ad prīncipem mittēbant; Agricola tālēs litterās nōn mīsit. dē fāmā suā tacēbat, et ita fāma eius crēscēbat. hominēs enim dīcēbant: "quantam spem habet vir quī tanta tacet!"

Latin text: Cynthia Damon (ed.), Tacitus: Agricola, Dickinson College Commentaries, 2016, CC BY-SA 3.0. Tiers 1, 2 and 3 are adapted from it and shared under the same license.

The Pericles Group Foundation
The Pericles Group Foundation
501(c)(3) Nonprofit

Free Latin for every classroom. Help keep it that way.

Everything here is free for every Latin student and teacher: more than 20 tiered Latin texts, from Caesar and Catullus to Vergil and Tacitus, plus the LAPIS curricula, informational texts, and more. No paywalls, no ads, no logins required, and new missions and readings are still being written.

If they help you or your students, $2 a month keeps them free and growing. A one-time gift helps too.

♡ Give $2 a month