P. Cornelius Tacitus, Agricola 8
Agricola commands the Twentieth Legion in Britain under two governors in turn, Vettius Bolanus and then Petillius Cerialis.
Tier 1
tum Vettius Bōlānus Britanniam regēbat. sed Bōlānus nimis placidus erat, et Britannia ferōx erat.
itaque Agricola sē temperāvit. ārdēns erat, sed nōlēbat ārdōrem suum nimis crēscere. nam bene pārēre sciēbat. et rēs ūtilēs cum rēbus honestīs miscēre sciēbat.
mox novus rēctor in Britanniam vēnit: Ceriālis, vir cōnsulāris.
nunc virtūtēs Agricolae sē ostendere poterant. prīmō Ceriālis cum Agricolā labōrēs et perīcula commūnicābat. posteā etiam glōriam cum eō commūnicābat. saepe Ceriālis Agricolam partī exercitūs praefēcit. ita eum probāre volēbat. Agricola bene rem gerēbat, itaque Ceriālis aliquandō eī maiōrēs cōpiās dabat.
Agricola tamen numquam dīcēbat: "ego haec fēcī." semper dīcēbat: "haec victōria nōn mea est, sed ducis meī."
Agricola bene pārēbat et modestē dē sē dīcēbat. itaque nēmō eī invidēbat, sed glōriam tamen habēbat.
Tier 2
tum Vettius Bōlānus Britanniam regēbat, sed placidius quam prōvincia ferōx postulābat.
itaque Agricola vim suam temperāvit et ārdōrem suum compescuit, nē nimis crēsceret. nam bene pārēre sciēbat. ūtilia quoque cum honestīs miscēre sciēbat.
mox Britannia novum rēctōrem accēpit, Ceriālem, virum cōnsulārem.
nunc virtūtēs eius locum habuērunt ubi exempla dare poterant. prīmō Ceriālis cum Agricolā tantum labōrēs et perīcula commūnicābat, mox etiam glōriam. saepe eum partī exercitūs praefēcit, quasi experīmentum; aliquandō, post bonum ēventum, maiōribus cōpiīs.
nec Agricola umquam facta sua iactābat. successūs suōs ad ducem referēbat, quasi minister eius.
bene enim pārēbat, et modestē dē sē dīcēbat. itaque nēmō eī invidēbat; glōriam tamen habēbat.
Tier 3
tunc Vettius Bōlānus Britanniae praeerat, placidius quam dignum est ferōcī prōvinciā.
Agricola vim suam temperāvit ārdōremque compescuit, nē [ārdor] incrēsceret, perītus obsequī ērudītusque ūtilia honestīs miscēre.
deinde brevī Britannia Petīlium Ceriālem cōnsulārem accēpit.
habuērunt virtūtēs spatium exemplōrum, sed Ceriālis prīmō labōrēs modo et discrīmina, mox et glōriam [cum eō] commūnicābat: saepe [eum] partī exercitūs in experīmentum, aliquandō ex ēventū maiōribus cōpiīs praefēcit.
nec Agricola umquam gestīs in suam fāmam exultāvit; ut minister fortūnam ad auctōrem ac ducem referēbat.
ita virtūte in obsequendō, verēcundiā in praedicandō [Agricola] extrā invidiam nec extrā glōriam erat.
Liber Ipse
praeerat tunc Britanniae Vettius Bōlānus, placidius quam ferōcī prōvinciā dignum est. temperāvit Agricola vim suam ārdōremque compescuit, nē incrēsceret, perītus obsequī ērudītusque ūtilia honestīs miscēre. brevī deinde Britannia cōnsulārem Petīlium Ceriālem accēpit. habuērunt virtūtēs spatium exemplōrum, sed prīmō Ceriālis labōrēs modo et discrīmina, mox et glōriam commūnicābat: saepe partī exercitūs in experīmentum, aliquandō maiōribus cōpiīs ex ēventū praefēcit. nec Agricola umquam in suam fāmam gestīs exultāvit; ad auctōrem ac ducem ut minister fortūnam referēbat. ita virtūte in obsequendō, verēcundiā in praedicandō extrā invidiam nec extrā glōriam erat.
Latin text: Cynthia Damon (ed.), Tacitus: Agricola, Dickinson College Commentaries, 2016, CC BY-SA 3.0. Tiers 1, 2 and 3 are adapted from it and shared under the same license.
