P. Cornelius Tacitus, Agricola 7
The chapter is set in 69 CE, the Year of the Four Emperors. The fleet of the emperor Otho is raiding the coast of Liguria, Vespasian is making his bid for power, and Mucianus governs Rome while Vespasian's son Domitian is still young. The Twentieth Legion, stationed in Britain, also appears.
Tier 1
annus sequēns Agricolae et familiae eius magnum dolōrem attulit.
tum Othō prīnceps erat. classis Othōnis in Liguriā errābat, et mīlitēs classis agrōs vāstābant, sīcut hostēs. in agrīs suīs erat māter Agricolae. mīlitēs mātrem Agricolae interfēcērunt. deinde agrōs eius et multam pecūniam rapuērunt. nam pecūniam eius cupiēbant.
itaque Agricola iter fēcit, quod mātrem sepelīre volēbat. in itinere nūntium audīvit: "Vespasiānus imperium petit!" statim Agricola sē Vespasiānō iūnxit.
prīmō Mūciānus urbem et novum prīncipātum regēbat. Domitiānus, fīlius Vespasiānī, iuvenis erat. ex fortūnā patris sōlum licentiam capiēbat.
Mūciānus Agricolam mīsit: novōs mīlitēs legere dēbēbat. Agricola hoc bene et strēnuē fēcit. itaque Mūciānus eum lēgātum legiōnis vīcēsimae fēcit. haec legiō Vespasiānō tardē iūrāvit. et lēgātus prior, ut hominēs nārrābant, sēditiōsus erat.
haec legiō nimis magna et ferōx erat. etiam prōvinciae rēctōrēs eam timēbant. lēgātus prior eam regere nōn poterat. cūr? propter suum ingenium an propter mīlitēs? incertum est.
itaque Agricola novus lēgātus erat. mīlitēs malōs pūnīre dēbēbat. sed Agricola vir moderātus erat, et eōs nōn pūniit. dīcere mālēbat: "mīlitēs bonōs invēnī," quam: "mīlitēs bonōs fēcī."
Tier 2
annus sequēns animum et domum Agricolae gravī vulnere adflīxit.
nam classis Othōnis, quī tum prīnceps erat, sine disciplīnā errābat. dum Intimiliōs in Liguriā tamquam hostēs vāstat, mātrem Agricolae in agrīs suīs interfēcit, et agrōs ipsōs et magnam partem patrimōniī rapuit. hae enim dīvitiae causa caedis fuerant.
itaque Agricola profectus est, quod mātrem sepelīre volēbat. in itinere nūntium audīvit: Vespasiānus imperium petēbat. statim Agricola ad partēs Vespasiānī trānsiit.
initia prīncipātūs et statum urbis Mūciānus regēbat. nam Domitiānus, fīlius Vespasiānī, admodum iuvenis erat, et ex fortūnā patris tantum licentiam capiēbat.
Mūciānus Agricolam mīsit ut novōs mīlitēs legeret, et Agricola hoc integrē et strēnuē fēcit. itaque Mūciānus eum vīcēsimae legiōnī praeposuit. haec legiō tardē Vespasiānō iūrāverat, et lēgātus prior, ut nārrābant, sēditiōsē agēbat.
nam haec legiō nimis magna et ferōx erat: etiam prōvinciae rēctōrēs eam timēbant. lēgātus autem, quī tantum praetor fuerat, eam cohibēre nōn poterat. cūr? propter suum ingenium an propter mīlitum? incertum est.
itaque Agricola successor simul et ultor ēlēctus est. sed rārissimā moderātiōne dīcere mālēbat: "mīlitēs bonōs invēnī," quam: "mīlitēs bonōs fēcī."
Tier 3
sequēns annus gravī vulnere animum domumque eius adflīxit.
nam dum classis Othōniāna, licenter vaga, Intimiliōs (Liguriae pars est) hostīliter populātur, mātrem Agricolae in praediīs suīs interfēcit, praediaque ipsa et magnam partem patrimōniī dīripuit, quae causa caedis fuerat.
igitur Agricola, profectus ad sollemnia pietātis, nūntiō imperiī ā Vespasiānō adfectātī dēprehēnsus ac statim in partēs trānsgressus est.
Mūciānus initia prīncipātūs ac statum urbis regēbat, Domitiānō admodum iuvene et ex paternā fortūnā tantum licentiam ūsurpante.
is [Mūciānus] Agricolam, missum ad dīlēctūs agendōs integrēque ac strēnuē versātum, vīcēsimae legiōnī, tardē ad sacrāmentum trānsgressae, praeposuit, ubi dēcessor sēditiōsē agere nārrābātur:
quippe lēgātīs quoque cōnsulāribus nimia ac formīdolōsa [legiō] erat, nec lēgātus praetōrius ad cohibendum potēns [erat], incertum [utrum] suō an mīlitum ingeniō.
ita, successor simul et ultor ēlēctus, rārissimā moderātiōne māluit vidērī invēnisse bonōs quam [vidērī] fēcisse [bonōs].
Liber Ipse
sequēns annus gravī vulnere animum domumque eius adflīxit. nam classis Othōniāna licenter vaga dum Intimiliōs (Liguriae pars est) hostīliter populātur, mātrem Agricolae in praediīs suīs interfēcit, praediaque ipsa et magnam patrimōniī partem dīripuit, quae causa caedis fuerat. igitur ad sollemnia pietātis profectus Agricola, nūntiō adfectātī ā Vespasiānō imperiī dēprehēnsus ac statim in partēs trānsgressus est. initia prīncipātūs ac statum urbis Mūciānus regēbat, iuvene admodum Domitiānō et ex paternā fortūnā tantum licentiam ūsurpante. is missum ad dīlēctūs agendōs Agricolam integrēque ac strēnuē versātum vīcēsimae legiōnī tardē ad sacrāmentum trānsgressae praeposuit, ubi dēcessor sēditiōsē agere nārrābātur: quippe lēgātīs quoque cōnsulāribus nimia ac formīdolōsa erat, nec lēgātus praetōrius ad cohibendum potēns, incertum suō an mīlitum ingeniō. ita successor simul et ultor ēlēctus rārissimā moderātiōne māluit vidērī invēnisse bonōs quam fēcisse.
Latin text: Cynthia Damon (ed.), Tacitus: Agricola, Dickinson College Commentaries, 2016, CC BY-SA 3.0. Tiers 1, 2 and 3 are adapted from it and shared under the same license.
