C. Valerius Catullus, Carmen 65: To Ortalus: A Promise
A verse letter to Hortalus, probably the orator Quintus Hortensius Hortalus, sent with a translation from the Greek poet Callimachus (poem 66). Catullus's brother has recently died near Troy. Lethe, the river of forgetting in the underworld, and Procne, a mother in Greek myth who mourns her son Itylus, are named.
Tier 1
etsī cūra mē vocat, perpetuō dolōre, ā doctīs virginibus, Ortale,
nec mēns mea potest exprōmere dulcia māla Mūsārum,
mēns ipsa fluctuat tantīs malīs: nam nūper unda hūmida Lēthaea lāvit pedem album meī frātris.
meus frāter quem, raptum ex nostrīs oculīs, Trōia terra sub Rhoetēō lītore premit.
ego numquam tēcum loquar, numquam audierō tē dīcentem tua facta, frāter amābilissime, numquam tē posthāc aspiciam.
sed certē semper tē amābō, semper canam carmina trīstia dē tuā morte,
quālia carmina Procnē, lacrimāns fāta mortuī Itylī, cantat sub dēnsīs umbrīs rāmōrum.
sed, in tantīs trīstibus temporibus, ō Ortale, mittō tibi haec carmina Callimachī,
nē putēs tua dicta crēdita ē meā mente fūgisse
sīcut mālum, quod sub mollī veste occultābātur, missum ab amante prōcurrit ē gremiō virginis cum virgō oblīta surrēxit
quia māter advēnit et illud mālum prōnō dēcursū agitur, cōnscius rubor ōre huic trīstī est.
Tier 2
etsī cūra mē adsiduō dolōre sēvocat ā doctīs virginibus, Ortale,
nec potis est mēns animī exprōmere dulcīs fētūs Mūsārum, ipsa fluctuat tantīs malīs:
namque nūper mānāns unda adluit pallidulum pedem meī frātris Lēthaeō gurgite,
quem, ēreptum ex nostrīs oculīs, Trōia tellūs subter Rhoetēō lītore obterit.
ego numquam [adloquar, audierō tē loquentem tua facta,] frāter amābilior vītā, aspiciam posthāc.
at certē semper amābō, semper canam maesta carmina tuā morte,
quālia Daulias gemēns fāta absūmptī Itylī sub dēnsīs umbrīs rāmōrum concinit.
sed tamen in tantīs maerōribus, Ortale, mittō haec carmina,
expressa Battiadae tibi, nē tū putēs tua dicta, nēquīquam crēdita vagīs ventīs, effluxisse meō animō forte,
ut mālum missum fūrtīvō mūnere spōnsī, prōcurrit ē castō gremiō virginis, quod locātum sub mollī veste miserae oblītae,
dum prōsilit adventū mātris, excutitur atque illud praeceps prōnō dēcursū agitur, cōnscius rubor ōre mānat huic trīstī.
Tier 3 - Carmen Ipsum
- etsī mē assiduō cōnfectum cūra dolōre
- sēvocat ā doctīs, Ortale, virginibus,
- nec potis est dulcīs Mūsārum exprōmere fētūs
- mēns animī, tantīs fluctuat ipsa malīs:
- namque meī nūper Lēthaeō in gurgite frātris
- pallidulum mānāns alluit unda pedem,
- Trōia Rhoetēō quem subter lītore tellūs
- ēreptum nostrīs obterit ex oculīs.
- * * * * * * * *
- numquam ego tē, vītā frāter amābilior,
- aspiciam posthāc? at certē semper amābō,
- semper maesta tuā carmina morte canam,
- quālia sub dēnsīs rāmōrum concinit umbrīs
- Daulias, absūmptī fāta gemēns Itylī,
- sed tamen in tantīs maerōribus, Ortale, mittō
- haec expressa tibi carmina Battiadae,
- nē tua dicta vagīs nēquīquam crēdita ventīs
- effluxisse meō forte putēs animō,
- ut missum spōnsī fūrtīvō mūnere mālum
- prōcurrit castō virginis ē gremiō,
- quod miserae oblītae mollī sub veste locātum,
- dum adventū mātris prōsilit, excutitur,
- atque illud prōnō praeceps agitur dēcursū,
- huic mānat trīstī cōnscius ōre rubor.
Original draft written by Robert Amstutz