C. Valerius Catullus, Carmen 4: The Boat
Catullus shows his guests an old yacht, now retired, and lets it tell its own history. Its voyage runs from Amastris on the Black Sea, where its timber grew, to a clear lake in Italy; the twin gods Castor and Pollux, protectors of sailors, also appear.
Tier 1
illa nāvis, quam vōs vidētis, hospitēs, ait sē fuisse celerrimam nāvium omnium,
ait nūllum natantem lignum eam capere potuisse, sīve nāvis ācta est palmulīs sīve vēlīs.
et illa nāvis ait lītus minācis Hadriāticī nōn negāre hoc, item īnsulās Cycladas vel nōbilem Rhodum vel horridum mare Thrācium vel ferōx Ponticum mare,
Ponticum sinum, locus ex quō ista nāvis vēnit ante nāvis tua erat; nam in monte Cytōriō saepe nāvis [ut arbor] dīxit loquentibus foliīs.
nāvis ait haec fuisse et esse nōtissima tibi, ō Amastri Pontica et buxifer Cytōre:
nāvis dīcit sē ex ultimā orīgine suā stetisse in tuō apice, dīcit sē imposuisse palmulīs in tuā aquā,
et dīcit sē dominum portāvisse per tot fera freta, sīve sinister sīve dexter ventus flāret, sīve ventus secundus cecidisset in utrumque vēlum simul;
et nāvis dīcit nūlla vōta sibi facta esse deīs maritimīs, cum venīret ā marī recentissimō ūsque ad hunc clārum lacum.
sed haec fuērunt in temporibus priōribus: nunc occultā quiēte senior fit et dēdicat sē tibi, ō geminī frātrēs, Castor et Pollūx.
Tier 2
ille phasēlus, quem vidētis, hospitēs, ait fuisse celerrimus nāvium,
neque impetum ūllīus natantis trabis nequīvisse praeterīre, sīve opus volāre foret palmulīs sīve linteō.
et negat lītus minācis Hadriāticī negāre hoc vel īnsulās Cycladas et nōbilem Rhodum et horridam Thrāciam Propontida vel trucem Ponticum sinum,
[Ponticum sinum] ubi iste phasēlus, anteā fuit comāta silva, post [phasēlus]; nam in iugō Cytōriō saepe ēdidit sībilum loquente comā.
phasēlus ait haec fuisse et esse cognitissima tibi, Amastri Pontica et buxifer Cytōre:
dīcit ex ultimā orīgine stetisse in tuō cacūmine, imbuisse palmulās in tuō aequore,
et erum tulisse inde per tot impotentia freta, sīve laeva sīve dextera aura vocāret, sīve Juppiter secundus incidisset in pedem utrumque simul;
neque ūlla vōta lītorālibus deīs esse facta sibi, cum venīret ā marī novissimō ūsque ad hunc limpidum lacum.
sed haec fuērunt prius: nunc reconditā quiēte senet et dēdicat sē tibi, gemelle Castor et gemelle Castoris.
Tier 3 - Carmen Ipsum
- phasēlus ille, quem vidētis, hospitēs,
- ait fuisse nāvium celerrimus,
- neque ūllīus natantis impetum trabis
- nequīsse praeterīre, sīve palmulīs
- opus foret volāre sīve linteō.
- et hoc negat minācis Hadriāticī
- negāre lītus īnsulāsve Cycladas
- Rhodumque nōbilem horridamque Thrāciam
- Propontida trucemve Ponticum sinum,
- ubi iste post phasēlus anteā fuit
- comāta silva; nam Cytōriō in iugō
- loquente saepe sībilum ēdidit comā.
- Amastri Pontica et Cytōre buxifer,
- tibi haec fuisse et esse cognitissima
- ait phasēlus: ultimā ex orīgine
- tuō stetisse dīcit in cacūmine,
- tuō imbuisse palmulās in aequore,
- et inde tot per impotentia freta
- erum tulisse, laeva sīve dextera
- vocāret aura, sīve utrumque Iuppiter
- simul secundus incidisset in pedem;
- neque ūlla vōta lītorālibus deīs
- sibi esse facta, cum venīret ā marī
- novissimō hunc ad ūsque limpidum lacum.
- sed haec prius fuēre: nunc reconditā
- senet quiēte sēque dēdicat tibi,
- gemelle Castor et gemelle Castoris.
Original draft written by Robert Amstutz